Antinükleer antikor (ANA) sonuçları ile ekstrakte edilebilir nükleer antikorları (ENA) arasındaki ilişkinin araştırılması

Otoimmün hastalıklar, organizmanın kendi hücre ve dokularına karşı immün yanıt gelişmesi sonucu oluşmaktadır. Anti nükleer antikor (ANA) adı verilen, hücre nükleusu ve/veya sitoplazmasındaki nükleer yapılara karşı gelişen otoantikorlar, otoimmün hastalıkların tanısında büyük önem taşımakta ve özellikle bağ doku hastalıklarının (BDH) teşhisinde önemli bir tanı kriteridir. ANA pozitifliğinin saptanması amacıyla bir çok yöntem geliştirilmiş olmasına rağmen en eski yöntem olarak bilinen immünfloresans antikor (IFA) tekniği, hala en yaygın kullanılan yöntem olma özelliğini korumaktadır. ANA tarama testi olarak IFA, antikor titresi hakkında ve boyanma patterni ile de spesifik antikorlar hakkında bilgiler verir. BDH'de, hastalık tipinin belirlenmesi ve şiddetinin takibinde ekstrakte edilebilen nükleer antijenlere karşı gelişen antikorların (anti-ENA) önem taşıdığı vurgulanmaktadır. Çalışmamızda, farklı kliniklerden laboratuvarımıza gönderilen, 403 (%72.1) kadın, 156 (%27.9) erkek olmak üzere toplam 559 hasta serumunda IFA ve immunoblot teknikleriyle ANA pozitifliği araştırılmıştır. IFA tekniği ile mikroskobik boyanma şekilleri dikkate alınmış, immünoblot tekniği ile alt grup tayini yapılmıştır. Çalışmamız neticesinde, IFA yöntemi ile 160 (%28.6) ve immünoblot tekniği ile 190 (%34.0) hastada ANA pozitifliği belirlenmiştir. İmmünoblot tekniğinde, duyarlılık % 61.3 ve özgüllük %76.9 olarak hesaplanmıştır. ANA pozitifliğinin belirlenmesinde tek bir yöntem ile tanıya gidilmesinin doğru bir uygulama tekniği olmadığı bilinmektedir. İmmünoblot yöntemi ile alt gruplarının ayırt edilebilmesinin, hatta aynı hastada birden fazla alt grubun saptanabilmesinin mümkün olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, IFA yöntemi ile beraber bir veya birkaç testin bir arada kullanılmasının, sonuçların güvenilirliği açısından uygun olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Antinükleer antikor, anti-ENA, immünoblot, immünofloresans antikor, otoantikor, otoimmün hastalık.