Araç talep tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması

Otomotiv sektörü ülkelerin ekonomisine ışık tutan gösterge niteliğinde bir sektördür. Diğer pek çok sektörle yakın etkileşimde bulunmasından dolayı özellikle gelişmekte olan ülkeler için ekonomik büyümeye katkı sağlayan başlıca sektördür. Ülkelerde bulunan araç sayısı ve bu araçların günlük hayat ile uyumu ülkelerin refah seviyelerinin bir göstergelerindendir. Her sektörde olduğu gibi böylesine önemli bir sektörde de talep tahmini önemli bir çalışma konusu olmaktadır. Şirketler gerek kendi içlerinde, gerekse akademik danışmanlardan destek alarak gelecek dönemler için talep tahmin çalışmalarında bulunmaktadır ve bu çalışmalara göre orta ve uzun vadeli planlamalarını yapmaktadırlar. Literatürde araç talep tahmini ile ilgili çalışmalar zaman serileri, ARIMA, regresyon, bulanık mantık, destek vektör mekanizmaları, genetik algoritma, yapay sinir ağları, benzetim, optimizasyon gibi modeller ile çalışılmıştır. Bu çalışmaların bir kısmında bazı varsayımlar ele alınmış, bazılarında satışları etkileyen faktörler belirlenmiştir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında da otomotiv sektörü üzerine bir talep tahmini üzerinde durulmuştur. Türkiye'de 2003-2014 yılları arasında satılmış hafif ticari araç ve otomobil verisi çalışmada kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan veri kümesinin göstermiş olduğu mevsimsellik etkisinin azaltılması için mevsimsel etkinin yıl içerisinde düzenlendiği SAAR işlemi veri kümesine uygulanmıştır. Tezde yapılan uygulamalar çerçevesinde, aylara göre otomobil ve hafif ticari araç (HTA) satış rakamlarını içeren ham veri kümesinin yanı sıra, mevsimsel etkilerden arındırılmış veri kümesi de ele alınmıştır. Talep tahmininde yaygın olarak kullanılan zaman serileri ve regresyon yöntemlerinin yanı sıra yapay sinir ağları ve destek vektör regresyon gibi veri madenciliği yöntemleri de çalışılmıştır. Uygulamaların çıktısı olarak bir dönem ilerisi ve altı dönem ilerisi için tahmin sonuçları elde edilmiştir. 6 aylık periyotlar için yapılan tahmin sonucunda elde edilen sonuçlar OMYH (Ortalama Mutlak Yüzdelik Hata) göstergesine göre sıralanmış, daha sonra en düşük OMYH göstergesine sahip üç model için NKOH(Normalleştirilmiş Karekök Ortalama Hatası) ve OMH (Ortalama Mutlak Hata) değerleri de verilmiştir. Yapılan uygulamalarda otomobil satışları için uygun yöntem regresyon, HTA için ise zaman serisi yöntemleri olmuştur.