Arap dilinde morfolojik anlam

Bir cümlenin anlamsal yorumunu yapabilmek için birçok anlam türünün göz önünde bulundurulması gerekir. Cümlelerin anlamları bağlamla belirlenir fakat bağlamlar sınırsızdır. Bu yüzden bağlamdan kaynaklı anlamı belirleyecek kurallar koyulamaz. Ancak dilsel bağlam ile sınırlanırsa sözdizimsel, dilbilgisel (gramatik), sözlüksel, fonolojik ve morfolojik anlam türleri aracılığıyla cümlenin yorumuna dair kurallar koyulabilir. Çünkü kelime sahip olduğu sözlüksel anlamın yanında, cümlenin dizilişindeki yerine, sahip olduğu dilbilgisel işleve ve seslere göre de anlamlar taşır. Aynı zamanda bir sözcük kelimenin biçiminden (morf) anlaşılan bir anlama da sahiptir. Bu biçimsel yapı bize kelimenin cümle içerisindeki anlamını tanımlamamız bakımından ipuçları vermektedir. Cümleye bu biçimsel yapının kazandırdığı anlama ise morfolojik anlam denir. Bu anlam türünün temel ögesi ise morfemlerdir. Arapça morfolojik yapısı itibariyle kompleks bir dildir. Zira bir yandan bükümlü bir dilken diğer yandan baştan, ortadan ve sondan ek alabilen bir yapıya sahiptir. Bu yüzden bazen alışageldiğimiz morfoloji tanımlarının içine dâhil etmekte zorlandığımız yapıları da bünyesinde barındırmaktadır. Bu çalışma Arap Dili özelinde morfoloji ve morfolojik anlam konusunu ele almaktadır. Araştırma bir giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konu, kapsam, amaç, önem ve yöntem gibi temel bahisleri yer almaktadır. Birinci Bölümde morfoloji ve morfemle ilgili tanımlamalar, morfolojinin genel dilbilim tarihi ve Arap Dili tarihi içerisindeki gelişimi ve morfem türleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Arapçadaki belli başlı morfemler ile cümlenin anlamsal yorumuna etki eden anlam türleri olan Savtî, sözlüksel, gramatik, sözdizimsel ve morfolojik anlam Arap dili özelinde incelenmiştir. Sonuç kısmında ise araştırmadaki tartışma ve tespitler özetlenerek çalışmanın genel çerçevesi sunulmuştur.