Asya Hun Devleti döneminde müzik kültürü

Asya Hun Devleti, Türkistan coğrafyasında kurulan ilk Türk devleti olması bakımından önemli bir yere sahiptir. Siyasî ve kültürel birliğin Asya Hunları ile sağlandığı bu dönemde Türk sanatı doğmuştur. Müzik, tarihin ve kültürün anlaşılmasında önemli bir sanattır. Dolayısıyla Asya Hun Devleti'nin müzik kültürü, Türk tarihine ışık tutmaktadır. Asya Hunları döneminde; Türk halk müziği, Türk halk oyunları, Türk askerî müziği ve Türk dinî müziği, Türk kimliği kazanmıştır. Ordu-millet anlayışına sahip Asya Hun Devleti, askerî karakterli bir devlet olması bakımından Hunların ilk türkülerinin destanlardan ve kahramanlıklardan teşekkül etmiştir. Türkülerin Asya Hunları döneminde millî ve resmî bir form kazandığı ve kutsal bir yapısı olduğu tespit edilmiştir. Türk askerî müziğinin; önem, mânâ, müzik ve icra bakımından diğer toplumların müziğinden ayrılmakta olup Asya Hunları döneminde ordu ve savaş başta olmak üzere diplomaside, av törenlerinde, şölenlerde, toylarda kısacası devlet yönetiminde müziğin kullanımının ön planda olduğu görülmektedir. Asya Hunları döneminde Türk halk danslarından halay, bar ve zeybeğin ilk örneklerine rastlanılmış ve bu danslar "Hun Halayı", "Hun Barı" ve "Hun Zeybeği" olarak adlandırılmıştır. Asya Hunlarda tespit edilen bir diğer sanatsal faaliyet ise koro olmuştur. Hunlar döneminde varlığı tespit edilen gösteri sanatlarında Türk halk müziğinin icra edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Asya Hunları döneminde Türk sanat müziğinin varlığına dair bir bulguya rastlanılmamıştır. Asya Hunları döneminde kullanılan çalgılar, Türk halk çalgılarının temelini oluşturmuştur. Türk müziğinin temellerinin atıldığı Asya Hunları dönemi hakkında bugüne kadar kapsamlı bir çalışmanın yapılmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla bu çalşma, nitel araştırma yöntemlerinden "tarama-derleme" ve "içerik analizi kullanılarak yapılmış ve Asya Hun Devleti döneminin müzik kültürü; tarih, müzik, edebiyat, arkeoloji ve halkbilimi disiplinleriyle ortak çalışılarak olabildiğince ele alınmaya çalışılmıştır. Asya Hun Devleti döneminin müzik kültürü başta günümüz Türk müziği olmak üzere ortak Türk dünyasının müziğinin aydınlatılmasında ve dünya müziğinin anlaşılmasında önemli bir yere sahiptir.