Avrupa Birliği'nin değişen şartlılık siyaseti: Batı Balkanlar denklemi

Bu tezde, AB'nin şartlılık politikasının içerik olarak farklı uygulanış şekli, Merkezi ve Doğu Avrupa genişlemesi ve Güneydoğu Avrupa (Batı Balkanlar) genişlemesi süreçlerinde ve üye ülke-aday ülkeler arası perspektifte dikkate alınarak yapılmaktadır. AB'nin şartlılık politikasını uygulama kapasitesi değerlendirildiğinde, bu kapasitenin, ülkelerin AB ile ilk ilişki kurduğu dönemdeki uluslararası konjonktürdeki farklılıklar, AB'nin her dönem için gelişen kurumsal yapısı ile güvenlik ve ekonomik ilişkili kaygıları ve AB içerisinde öne çıkan üye devletlerin siyasi tercihleri ile birebir ilişkili olduğu görülür. Buna bağlı olarak, şartlılık politikasının ortaya konduğu ilk zamandan bu yana stratejik bir şekilde ve önemli oranda değişikliğe uğradığı savunulmaktadır. AB'nin ve üye devletlerinin siyasi kontrolüyle şekillenen bir genişleme politikasının Komisyonun her üyeyi Kopenhag kriterleri gibi benzer şartlar altında ve kendi süreçlerinde başarı odaklı değerlendirmesinden uzaklaşmakta ve jeopolitik unsurları, genişleme konusunda üyeler arasındaki dağıtımsal çatışma ile veto yetkisi süreçlerini ve AB üzerinden uluslararası sistemde siyasi irade belirleme çabalarını gözardı etmeyen bir teori olan Liberal Hükümetlerarasıcılığın (LH) genişleme açılımı önem kazanmaktadır. Son olarak bu tez, 2014 Berlin Süreci kapsamında Batı Balkanlar genişleme sürecinde gelinen güncel aşamayı değerlendirmekte, Batı Balkanlara üyelik perspektifi verilen 2025 yılından önce AB'nin her alanda özellikle Sırbistan ve Kosova ilişkilerinde stratejik adımlar atması gerektiği sonucuna varmaktadır. Çalışmanın disipline katkı çabası, AB-aday ülkeler çerçevesindeki şartlılık politikası çalışmaları ile AB dış politikası eksenli genişleme çalışmalarını tarihsel bir içerik sunarak bütünleştirmeye çalışmasından ileri gelmektedir.