Avukatlarda bazı demografik değişkenlerin tükenmişlik, denetim odağı ve iş doyumu üzerindeki etkisi

AVUKATLARDA BAZI DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN TÜKENMİŞLİK, DENETİM ODAĞI VE İŞ DOYUMU ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Bu araştırmada, bazı demografik değişkenlerin, avukatlardaki tükenmişlik, iş doyumu düzeyi ve denetim odağı eğilimi üzerindeki etkisi inceleme konusu yapılmıştır. Buna göre, avukatların, yaş, cinsiyet, çalışma biçimi, meslekte geçirdikleri sürenin ve mesleği seçme nedenlerinin tükenmişlik, denetim odağı ve iş doyumu üzerindeki etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Türkiye barolar birliğine kayıtlı toplam 250 avukatın gönüllü olarak katılımı sağlanmıştır. Çalışma verilerinin elde edilmesi amacıyla, avukatların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla kişisel bilgi formu sunulmuştur. Tükenmişlik düzeyini tespit etmek amacıyla Maslach ve Jackson tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MBI), İş Doyumunu ölçmek amacıyla Minnesota iş Doyumu Ölçeği ve denetim odağı eğilimini belirlemek amacıyla, Rotter tarafından 1966'da geliştirilen Rotter İç-Dış Denetim Odağı ölçeği kullanılmıştır.Farklı grup ve verilerin karşılaştırılmasında ve çözümlenmesinde Kruskal Wallis H, Regresyon, Mann Whitney U uygulanmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin ilişkilerinin incelenmesinde Spearman Korelasyon testi uygulanmıştır. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirliliği faktör analizi ile test edilmiştir. Avukatların tükenmişlik ve iş doyumu düzeyleri ile cinsiyet değişkeni arasındaki ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Serbest olarak çalışan avukatların, 46-55 yaş arası bireylerin, meslekte 20-30 yıl arası çalışmış olanların tükenmişlik düzeyinin daha az olduğu saptanmıştır. Avukatların denetim odağı puanları incelendiğinde, kadın avukatların dıştan denetimli erkek avukatların içten denetimli olduğu saptanmıştır. Ayrıca mesleği seçme nedeni adalet duygusuna inanç ve mesleki itibar olan avukatların genel doyum düzeyi yüksek saptanmıştır. Ancak mesleği ailevi sebeplerle tercih edenlerin daha dıştan denetimli oldukları bulgulanmıştır. Ayrıca yaptığımız araştırmada avukatların iş doyum puanları, tükenmişlik ölçeği ve denetim odağı puanlarının birbiriyle ilişkileri de incelenmiştir. Dolayısıyla avukatların iş doyum düzeyleri yükseldikçe, duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve dış denetim odağı düzeylerinde azalma olduğu görülmektedir.