Aydın Astim Organize Sanayi Bölgesinde iş kazalarının incelenmesi ve önlenmesinde eğitimin rolü

Amaç: Araştırmanın amacı Aydın Astim Organize Sanayi Bölgesi'ndeki işçilerin iş kazası geçirme sıklığının saptanması ve iki farklı eğitim metodunun işçilerin temel iş sağlığı ve güvenliği bilgi düzeylerine, iş kazasından korunma davranışlarına ve iş kazası geçirme insidansına olan etkisinin saptanmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma non-randomize kontrollü müdahale çalışması olarak Ocak 2014- Ocak 2015 tarihlerinde, Aydın Astim Organize Sanayi Bölgesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma, gönüllük esasına dayandığından örneklem seçimi uygulanmamıştır. Katılan işyerlerinin tümünde tanımlayıcı bir çalışma yapılmış, işyerleri iş kazası geçirme sıklığı bakımından benzer, üç gruba ayrılmıştır. Birinci gruba klasik yöntem ile eğitim yapılmış, ikinci gruba aktşf katılımlı eğitim uygulanmış, üçüncü grup ise kontrol grubu olarak alınmıştır. Müdahale programı tamamlandıktan sonra işyerlerinde ilk yapılan ölçümler tekrarlanarak araştırma tamamlanmıştır. Bulgular: İşçilerde, meslek hayatları boyunca en az bir kez iş kazası geçirme sıklığı %29,5 iken, son bir yılda iş kazası geçirme sıklığı %5,3 olarak bulunmuştur. İş kazası sıklık hızı aktif eğitim grubunda 31,4, klasik eğitim grubunda 41,0, tüm işçilerde 37,5 olarak bulunmuştur. İşçilere sorulan temel iş sağlığı ve güvenliği bilgi sorularından, bilgiye dayalı yorum yapma ve analiz-sentez becerilerinin değerlendirildiği sorulara aktif katılımlı eğitimin uygulandığı grupta, klasik metodla eğitim yapılan gruba göre daha fazla oranda doğru yanıt verildiği bulunmuştur (p<0,05). Kişisel koruyucu donanım kullanım oranı eğitim alan iki grup arasında karşılaştırıldığında; aktif katılımlı eğitim programı uygulanan grupta, klasik metodla eğitim verilen gruba göre daha fazla oranda artış bulunmuştur (p<0,05). Yine iki grup değerlendirildiğinde dikkatsiz çalışma, uyarı işaretlerine uymamama, arkadaşlarını meşgul etme, belin açısını koruyarak kaldırmama, el ve ayakları koruyarak indirmeme davranışları aktif katılımlı eğitim grubunda anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Bu araştırma ile aktif katılımlı eğitim programının işçilerde problem çözme, bağımsız öğrenme, bilginin bütünselliği ve davranış değişikliği göstermedeki etkisi saptanmıştır. Genel olarak yetişkin eğitimi, özel olarak ise iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alanında yetişkin öğrenme ilkelerine ilişkin teoriyi farklı bir alanda uygulamış ve ona katkı sağlamıştır. İşçilere uygulanan etkili, verimli ve aktif katılımlı iş sağlığı ve güvenliği eğitimi ile sağlıklı çalışma ortamı, sağlıklı çalışan ve sonuç olarak sağlıklı toplum sağlanabilecektir.