Aydın merkez, 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları geliştirme önerileri

Amaç ve hipotez: Çalışma iki aşamalıdır. Birinci aşama olan kesitsel çalışmasının amacı; hastaneleri iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları açısından değerlendirmektir. Ayrıca çalışan tüm personelin iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ve iş uyumları açısından durumlarını tespit etmektir. İkinci aşama olan niteliksel çalışmasının amacı; bu birimlerde çalışan sorumlu hemşirelerinin, iş sağlığı uygulamaları ile bilgilerini ve farkındalıklarını tespit etmek, bu konu hakkındaki düşünce ve çözüm önerilerini belirlemektir. Yöntem: Araştırma Kasım 2015-Şubat 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışma Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Aydın Devlet Hastanesi ve Aydın Atatürk Devlet Hastanesinin yataklı klinik servisleri ve ameliyathane birimlerinde gerçekleştirilmiştir. 3 hastanede toplam 44 yataklı klinik servis, 3 ameliyathane ve 1002 sağlık personeli bulunmaktadır. Çalışmada örneklem seçilmemiş olup tüm birimler ve personel çalışmaya dahil edilmiştir. Kesitsel çalışmada, veri toplamada hastane değerlendirme formu ve anket formu kullanılmıştır. Ayrıca birimlerde gürültü, sıcaklık, nem, hava akım hızı, aydınlatma, karbondioksit, oksijen, karbonmonoksit, hidrojen sülfür ve gama radyasyon parametrelerinin ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Birimler hazırlanan risk değerlendirme formu ile 5x5 L-Tipi Matris yöntemiyle değerlendirilmiştir. Niteliksel çalışma(odak-grup görüşmesi), birim sorumlu hemşireleri ile gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler her hastanede bir kez olmak üzere toplamda üç görüşme olarak gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler toplam 24 kişi ile yapılmış olup, görüşmeye katılan bir kişi, çalışmada belirlenen hedef kitleye uymadığı için çalışmadan çıkarılmıştır. Görüşmeler ses kayıt cihazı kayıt altına alınmıştır. Görüşmeler bir moderatör ve bir raportör ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 704 (%70,2) kişi katılmıştır. Katılımcıların %12,2'si iş kazasını son bir yılda geçirmiştir. Bu kazaların %80,0'ı kesici-delici alet yaralanmasıdır. Hemşire-ebe meslek grubunun %18,9'u, diğer sağlık personelinin %9,1'i ve doktorların %5,6'sı son bir yılda iş kazası geçirmiştir. Katılımcıların %25,7'si iş kazası geçirdiği sırada kişisel koruyucu donanım kullanmamaktadır ve %27,9'u kazayı sorumlu kişilere bildirmemiştir. İş kazası bildirimi en fazla sözel(%72,3) olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %12,1'i çalıştığı süre boyunca işle ilgili hastalık geçirmiştir. Katılımcıların %46,1'i işe giriş muayenesi, %54,3'ü periyodik sağlık muayenesi yaptırmamıştır. Katılımcılarda son bir yılda en sık görülen semptom sırt ağrısı (%41,8) olup, en sık görülen hastalık ise görme bozukluğudur (%15,2). Üç hastanede nem, karbonmonoksit, hidrojen sülfür, oksijen, gama radyasyon değerleri normal sınırlardadır. Gürültü, sıcaklık, hava akım hızı, aydınlatma, karbondioksit değerleri normal aralıklarda değildir. Üç hastanede fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik, psiko-sosyal ve diğer risk faktörleri açısından yüksek riskli etmenler bulunmaktadır. Hemşireler eğitimin yetersiz olduğunu, risk faktörleri için yeterli tedbir alınmadığını, personel politikalarının uygun olmadığını ve mevcut sorunların çözülemeyeceğini düşünmektedir. Sonuç: Hastanelerde çalışma sağlığını olumsuz yönde etkileyen risk faktörleri tespit edilmiştir. Risk etmenlerine karşı yeterli önlem alınmamaktadır. Aşılama, eğitim, muayene, kaza bildirimi gibi uygulamalar tamamen yapılmamaktadır. Sağlık çalışanları karar verme süreçlerine ve mesleki sağlık uygulamalarına dahil olmalıdır.