Ayrımcılık ve kimlik örseleyici deneyimlerle ilgili otobiyografik anıların işlevleri ve kolektif eyleme katılım kapsamındaki rolleri

Bu çalışma benlik, sosyal ve yönlendirme işlevleri sınıflandırması çerçevesinde bireysel düzlemde araştırmalar yürüten otobiyografik bellek işlevleri alanyazınının gündemine sosyal kimlikle ilişkili otobiyografik anıları taşımayı hedeflemiştir. Bu kapsamda toplumsal hayatta sosyal kimliği hedef alan ayrımcılığa ve diğer örseleyici yaşantılara dair anıların bireysel ve sosyal grup düzeylerindeki işlevleri incelenmiştir. Çalışma 1'de Alevi, Kürt ve Ermeni, toplamda 9 katılımcının etnik ve dini kimliklerini hedef alan bu tür anılarını hangi motivasyonlarla ve hangi durumlarda anımsayarak paylaştıkları yarı yapılandırılmış görüşmelerden edinilen materyale tematik ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz uygulanarak araştırılmıştır. Bulgular bu anıların etkileşen benlik, sosyal ve yönlendirici ihtiyaçlarla hem birey hem grup düzeyinde kullanıldığını göstermiştir. Ayrıca, aile, akrabalar ve çeşitli sosyal kimliklerden arkadaşları kapsayan özgün anı paylaşım kültürlerinde aile ve topluluk hikayelerinin de işlevsel olarak gündeme getirildiği saptanmıştır. Çalışma 2'de önceki aşamada kavramsal olarak tespit edilen bazı anı işlevleri bir ölçüm aracı halinde işevuruklaştırılmıştır. Katılım kriteri diğer dezavantajlı sosyal kimlikleri kapsar şekilde genişletilmiş ve sonuçta 683 kişiden oluşan veri setine açımlayıcı faktör ve yakınsak geçerlik analizi uygulanmıştır. Bulgular geliştirilen ölçüm aracının yeterli düzeyde geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma 2'de ayrıca, açımlayıcı faktör analizinde belirlenen altı anı işlevinin özdeşleşmenin bağımsız, gruba karşı algılanan ayrımcılığın aracı ve kolektif eyleme katılımın bağımlı değişken olduğu bir modeldeki düzenleyicilikleri Process Macro Programıyla test edilmiştir. Bulgular ayrımcılıkla ilişkili anıların görece politik hedeflerle ilişkili işlevlerinin gruba karşı algılanan ayrımcılığın kolektif eyleme katılım üzerindeki etkisini düzenlediğini göstermiştir. Sonuç olarak, bu araştırma sosyal kimlikle ilgili anıların çeşitli alanyazınlar arasında kuramsal ve görgül bağlantılar kurabilecek önemli bir araştırma konusu olduğunu göstermektedir.