Azerbaycan coğrafyasında 31 Mart 1918 soykırımı

Safevi İmparatorluğu'nun dağılmasıyla Azerbaycan toprakları için İran ve Rusya arasında başlayan mücadeleler 1813 Gülistan ve 1828 Türkmençay antlaşmalarıyla son buldu. Bu antlaşmalar doğrultusunda Güney Kafkasya'nın Çarlık Rusya'ya ilhak edilmesi üzerine bölgeye İran ve Osmanlı topraklarından Ermeni ailelerinin yerleştirilmesine olanak sağlandı. 20. yüzyılın başlarından itibaren Rusya ve büyük Batılı devletlerin desteğiyle Ermeniler, Güney Kafkasya ve Doğu Anadolu'da Hıristiyan-Ermeni devleti kurmak için örgütlenmeye başladılar. Taşnaksütyun ve Hınçak gibi komiteci Ermeni örgütleri ilk olarak 1905'te Azerbaycan'ın yerel Türk halkına karşı silahlı saldırıya geçtiler. 1905-1907 seneleri arasında gerçekleşen bu olaylarda Güney Kafkasya'da 10.000 kadar Türk saldırılar sonucu hayatını kaybetti. Olayların ikinci aşamasında 1915'te Doğu Anadolu'da meydana gelen Ermeni mezalimi sonucu yüz binlerce Türk etnik katliama maruz bırakıldı. Osmanlı Devleti'nin askeri müdahelesiyle son bulan bu olaylar Mart 1918'den itibaren Azerbaycan'da Türklere karşı etnik soykırım eylemlerinin gerçekleştirilmesiyle sonuçlandı. Kafkas İslam Ordusu'nun askeri yardımına kadar birkaç ay içinde Azerbaycan coğrafyasının tamamında Hıristiyan-Ermeni güçleri tarafından etnik soykırım eylemleri gerçekleştirildi. Bu çalışma, 1905 ile 1918 tarihleri arasında, Azerbaycan coğrafyasında yapılmış insanlık dışı katliam ve temelde insanlık suçu sayılan soykırım faaliyetlerini kapsamaktadır. Sözkonusu soykırım faaliyetleri kronolojik olarak, bölge bölge ve bizzat soykırıma maruz kalan şahitlerin ifadeleri ile çağdaş arşiv kaynakları ve mevcut literatür kullanılarak kültürel ve demografik yapının yok edilmesi bağlamında incelenmekte ve bölgenin uğradığı maddi ve manevi zararların gün yüzüne çıkarılması amaçlanmaktadır.