Azerbaycan'da Mersin Balığı yetiştiriciliğinin ekonomik açıdan değerlendirilmesi

Besin değeri yüksek olması nedeniyle eti ve havyarı oldukça rağbet gören Mersin balığı doğal avlanma alanları azalmış nesli tehlikede olan aynı zamanda da yetiştirme bölgesi sınırlı olan bir tür olarak değerlendirilmektedir. Azerbaycan'da özellikle 2016 yılından sonra başlayan mersin balığı yetiştiriciliği ile önemli ülkeler arasında yer almıştır. Azerbaycan'da yetiştiricilik yoluyla elde edilen mersin balığı eti ve havyarını ekonomik açıdan değerlendirmek ve bu ürünlerin değer zinciri haritalarını ortaya koyarak pazarlama etkinliğini tahmin etmektir. Araştırmanın işletme düzeyindeki verileri Azerbaycan'da lisansı olarak mersin balığı yetiştiriciliği yapan 4 adet işletmenin yöneticileri ve temsilcileri ile yapılmış olan anketler; ayrıca kartopu örnekleme yöntemi ile işletmelerin ürünlerinin tüketiciye ulaştırma sürecinde yer alan değer zincirindeki aynı sayıdaki aktöre uygulanan anketler ile elde edilmiştir. Mersin balığı yetiştiriciliği yapan işletmelerin sosyal ve ekonomik analizi yapılmıştır. Değer zinciri haritası belirlenerek değer zinciri analizi yapılmıştır. Değer zincirinin ağ etkinliği ağ VZA modeliyle tahmin edilmiştir. Araştırma bulguları İşletmelerin 2.7 milyon $ sermaye ile faaliyetlini sürdürdükleri ve 1.1 milyon $ net gelir elde ettiklerini göstermiştir. Üreticilerin mersin balığı ürünleri değer zincirlerine en yüksek katkıyı yapmasına rağmen, değerden aldıkları payın düşük olduğu, balık etinde bunun negatif değerlere sahip olduğu belirlenmiştir. Piyasa türüne göre ağ etkinlik skortları arasında fark olduğu, dış piyasa değer zincirlerinin, iç piyasa göre ağ etkinlik seviyesinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Mersin balığı ürünlerinin değer zincirlerinde payların adil dağılımına odaklanan eğitim programının zincir boyunca tüm aktörlerin iş birliği ile bütüncül bir şekilde yürütülmesi hem ağ etkinliğinin hem de zincirlerin her aşamasındaki aktörlerin pazarlama etkinliğinin artırılmasına olumlu katkı sağlayabilir.