Azerbaycan ve Türkiye'deki ortaokul öğrencilerinin matematik dersi özyeterlik algılarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Azerbaycan ve Türkiye'de öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin matematik dersi özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırmada betimsel ve ilişkisel tarama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara, Antalya ve Bakü şehirlerinde 10-14 yaş arasındaki ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ile Umay (2001) tarafından hazırlanan Matematiğe Karşı Özyeterlik Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya ait veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizinden önce yapılan normallik testinde verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ortalama, frekans, standart sapma gibi betimsel istatistiksel yöntemlere yer verilmiş ayrıca ölçek toplam puanı bağımsız değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde parametrik testlerden t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularında her iki ülkede öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin matematik dersi özyeterlik algıları orta düzeyde çıkmıştır. Ölçek alt boyutlarına göre yapılan analizde matematik benlik algısı alt boyutunda özyeterlik algısı hem Azerbaycan hem de Türkiye'de yüksek düzeyde, matematik konularında davranışlarındaki farkındalık ve yaşam becerilerine dönüştürebilme alt boyutunda özyeterlik algıları orta düzeyde bulunmuştur. Azerbaycan'da öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin özyeterlik algıları sadece yaş değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Türkiye'de öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin özyeterlik algıları ise sadece anne çalışma durumuna göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Ölçek alt boyutlarına göre yapılan analizlerde Azerbaycan'da öğrenim gören öğrencilerin yaş değişkenine göre matematik benlik algısı ve matematik konularında davranışlarındaki farkındalık alt boyutunda özyeterlik algıları anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Yaşam becerilerine dönüştürebilme alt boyutunda sadece Türkiye'de öğrenim gören öğrencilerin yaş değişkenine ve anne eğitim durumu değişkenine göre özyeterlik algıları anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Matematik özyeterlik algısının hem Azerbaycan hem de Türkiye'de orta düzeyde çıkması her iki ülkede de özyeterlik algısının artırılmasına yönelik çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.