Bağımsız denetimde bağımsızlık ve kalite algısı: Batı Karadeniz'de bağımsız denetçiler üzerinde bir araştırma

Bağımsız denetimin temel amacı finansal tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamaktır. Bağımsız denetimden beklenen faydaların elde edilebilmesi de denetim faaliyetinin hiçbir baskı ve tesir altında kalmadan yani bağımsız bir şekilde yapılabilmesine bağlıdır. Bağımsız ve kaliteli bir denetim finansal tablo ve raporlara olan güveni artırır, böylece bilgi kullanıcıları doğru bilgilere dayanarak daha isabetli kararlar alabilir. Yapılan çalışma ile bağımsız denetçilerin bağımsızlık ve kalite algılarını olumlu veya olumsuz etkileyen değişkenleri veya uygulamaları tespit etmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda Batı Karadeniz bölgesinde bulunan ve bağımsız denetim yetkisine sahip olan bağımsız denetçilere anket uygulanmıştır. Denetçilerin bağımsızlık algılarını etkileyen; rotasyon, rekabet, denetim ücreti, denetim dışı hizmetler ve denetim komitesi boyutları ile denetim kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığını tespit etmek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Bağımsız denetçilerin cinsiyet, eğitim düzeyi, mesleki unvanı ve denetim firmasına bağlı olarak çalışıp çalışmama durumuna göre bağımsızlık ve kalite algılarında fark olup olmadığını tespit amacıyla t testleri yapılmıştır. Yine bağımsız denetçilerin mesleki tecrübeleri, yaşları ve çalıştıkları il değişkenlerine göre bağımsızlık ve kalite algılarında fark olup olmadığını tespit amacıyla varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Çalışma sonucunda bağımsızlığın rotasyon ve rekabet boyutları ile kalite algısı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Denetim firması ile denetim müşterisi arasındaki parasal ilişkinin bağımsızlığı zedeleyebileceği, rotasyon uygulamasının bağımsızlık algısını olumlu etkilediği, denetim müşterisine sunulan denetim dışı hizmetlerin bağımsızlığı olumsuz etkileyebileceği, denetim piyasasında rekabetin bağımsızlığı azaltabileceği ve denetlenen firmada denetim komitesi bulunmasının denetimin bağımsızlığına katkı sağlayabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışma sonunda hipotez sonuçları, frekans analizi sonuçları ve açık uçlu sorulara verilen cevaplar dikkate alınarak bağımsız denetimde bağımsızlık ve kaliteyi artırmaya yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.