Barış Manço şarkılarında halk kültürü unsurlarının kullanımı

Kültür, bir toplumun sahip olduğu değerlerin bütünü olması sebebiyle toplumun; ilgilerini, beğenilerini, beklentilerini, hayat görüşlerini yansıtmaktadır. Bu doğrultuda kültür kavramı içerisinde yer alan müzik unsuru da geçmişten günümüze hayatın her alanında var olan, insanların duygu ve düşüncelerini yazıp besteleyerek oluşturduğu anlatma sanatıdır. Günümüzün popüler müzik kültürü, eğitimsiz ve batı özentisindeki kişilerin artmasıyla, ait olduğumuz kültürü yansıtmasa da geçmiş dönemlerde kültür aktarımını kendine vazife edinmiş çok değerli sanatçılarımızın varlığı bilinmektedir. Bu doğrultuda 1958-1999 yılları arasında yaptığı müziklerle, kaleme aldığı yazılarla, çektiği televizyon programlarıyla Türk halk kültürünü önce kendi halkına ardından da tüm dünyaya tanıtan Barış Manço, yapıtlarıyla ekol olan sanatçılarımız arasındadır. Bir kültür elçisi olarak yaşamının büyük bölümünü insanlığa adayan Barış Manço, "7'den 77'ye" sloganıyla sanatının, çocuklardan yaşlılara kadar tüm kesime hitap ettiğini belirtmiştir. Nitekim o, taktığı kocaman takılarıyla, omuzlarını aşan uzun saçlarıyla, giyindiği pelerinleri ve çizmeleriyle bir destan, efsane ya da masal kahramanı edasıyla karşımıza çıkmış, insanı insan yapan ahlaki değerleri yaptığı müzik ile harmanladığı; atasözleri ve deyimlerle, kalıplaşmış sözlerle, bilmecelerle, anlattığı masal ve hikâyelerle tüm insanlığa aktarmıştır. Çalışmamızda Barış Manço'nun şarkılarında Dede Korkut'un, Pir Sultan Abdal'ın, Karacaoğlan'ın, Ferhat ile Şirin'in, Yunus Emre'nin, Mevlana'nın, Hz. Ali'nin, Lokman Hekim'in ve daha nice kültürümüzde yer edinmiş kişilerin yansımaları görülmektedir. Böylelikle Barış Manço'nun; Türk halk kültürüne, Türk halk edebiyatına, Türk halk müziğine, bunlarla birlikte de İslâm dinine ne kadar vakıf olduğu anlaşılmaktadır. Barış Manço'nun yüz elli dört adet şarkısında yer alan Türk halk kültürüne ait unsurları incelediğimiz bu çalışmamızda öncelikli olarak Barış Manço'yu yakından tanımak adına sanatçının özel ve sanat hayatına, aldığı ödüllere, özlü sözlerine ve kendisi hakkındaki görüşlere yer verilmiştir. Ardından şarkılarında Türk halk kültürüne ait birçok malzeme tespit edilmiş, bu malzemelerin düzenli ve anlaşılır bir biçimde verilmesi için de yöntem olarak Sedat Veyis Örnek'in tasnifi seçilmiştir.