Batı Anadolu Beyliklerinin sosyal ve siyasal hayatında kadınlar

Türk tarihinde kadın her daim değer görmüş ve hiçbir zaman erkeğin gerisinde kalmamıştır. Kadın evinde ana, eş olması haricinde kendisini ve yaşadığı bölgeyi koruyabilmesi ve savaş esnasında savaşa katılabilmesi için iyi bir savaşçı olarak yetiştirilmişlerdir. Eski yazıtlarda ve destanlardan da anlaşılacağı üzere kadın eşi ile hemen hemen aynı haklara sahip olmuşlardır. Moğollarda ve Türklerde hükümdarların eşlerine ve kızlarına Hatun ûnvanı verilmiştir. Kağanın isminin yanında mutlaka Hatununun ismi de yer almak zorunlu idi. Türk kadınının siyasal ve sosyal hayatında aktif olduğu anlaşılmıştır. İslamiyet öncesinde ve sonrasında da Türk kadını siyasal ve sosyal hayatında aktifliğini korurken Türkiye Selçuklu Devleti'nin son dönemlerinde Nizamü'l-Mülkün Siyasetname isimli kitabında kadınlar için söylemiş olduğu sözler nedeniyle gerileme yaşanmıştır. Anadolu Beylikleri döneminde ise Türk kadınının kendisine verilen saygınlığını ve değerini koruduğu anlaşılmıştır. Hatunların hükümdar olan eşlerinin yanında sözü geçerdi. Yönetimde bulunan beyler de herhangi bir sorun ile karşılaştıklarında ilk olarak zevcelerine danışırlardı. Hatunlar, yönetime doğrudan katılmışlardır. Hatunlar elçilik gibi görevlerde de bulunmuşlardır. Hatunların savaş sanatını öğrendikleri gibi siyasi konulara da vakıf oldukları anlaşılmıştır. Hatunların yine bu dönemde iki beylik arasındaki siyasi sorunların çözülebilmesi, beyliğin devam edebilmesi gibi ya da her iki beylik arasındaki bağların güçlendirilebilmesi için siyasi evliliklere imza atmışlardır.Siyasi faaliyetlerinde başarılı olan hatunların, isimlerini yaşatabilecekleri sosyal faaliyetlerde bulunmuşlardır. Halkın ihtiyaçları doğrultusunda hayır işlerinde bulunan hatunların: cami, çeşme, medrese, külliye, köprü, han, hamam gibi çeşitli yapılar inşa ettirerek beylik topraklarının gelişimine de katkı sağlamışlardır. Bu eserlerin ihtiyaçlarının giderilebilmesi için de vakıflar kurmuşlardır. Bu sayede kendi neslinden gelecek olanlara da gelir sağlamışlardır. Ülkenin ekonomisine de bu sayede katkı sağlamışlardır. Hatunların inşa ettirdikleri yapıların bazıları günümüze kadar ulaşabilmiştir. Hatunların yapmış oldukları her işte de başarılı oldukları görülmüştür. Tezimizde; ana kaynaklar ve tetkik eserler doğrultusunda Batı Anadolu Beylikler döneminde Hatunların hayatlarına dair bilgilere yer verilecektir. Bu hatunların siyasi faaliyetleri, yapmış oldukları siyasi evlilikleri, kendi isimlerini yaşattıkları yapıların incelenmesi ve kurdukları vakıfların incelenmesi sonucunda bu hatunların siyasal ve sosyal faaliyetlerinin Türk kadın tarihine bıraktıkları izleri ve neler yaptıklarını açıklamaya çalışacağız. ANAHTAR KELİMELER: Batı Anadolu Beylikleri, Eski Türkler, Hatun, Siyasi ve Sosyal Hayatta Kadın, Türk Kadın Tarihi.