Batıni dini yapılanmalarda döngüsellik

Bu çalışmada, Şiiliğin alt yapısında bulunan ve daha sonra imamet konusunda farklılık gösteren Batınilik ve Batıni yapılanmaların "döngüsellik" öğretisini ele aldık. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, ilk olarak İslam dünyasının yaşadığı itikadi ayrılıklardan bahsettik. Sonra Batıniyye'nin zeminini oluşturan Şia üzerinde durduk. Daha sonra "Batıni/ Batınilik" kavramını analiz ederek kavramın farklı dönemlerde ve bölgelerde kazandığı anlamları aynı zamanda terim olarak ne anlam ifade ettiğini tespit etmeye çalıştık. Batıni hareketin ortaya çıkıp yayılmasında etkili olan sosyokültürel, siyasi ve ekonomik nedenleri analiz ettik. Bunun yanında Batıniliğin kökeni olarak bilinen Şia ve Batıni hareketler arasında zikredilen Hattabiyye, Keysaniyye, Karmatiler, Fatımiler, Nusayriler, Dürziler, Yezidiler, Bahailer, Alevi/ Bektaşiler ve Yaresaniler/ Ehl-i Hak gibi fırkaları genel hatlarıyla ele almaya çalıştık. Birinci bölümde ise giriş bölümünde ele aldığımız batıni fırkalarda döngüsellik öğretisinin, inanç esaslarına etkisini ortaya koyduk. Döngüsellik düşüncesinin fırkalarda ne gibi fikirlerin ortaya çıkmasına sebep olduğunu ele aldık. İkinci bölümde ise döngüselliğin Batıni hareket içerisinde etki ettiği, "Yedi Devir, Tenasüh, Binyılcılık/ Millenyumculuk ve Hulûl" gibi öğretileri mukayeseli olarak ele almaya çalıştık.