Bazı çemen (Trigonella foenum-graecum L.) genotiplerinin tarımsal performanslarının belirlenmesi

Bu çalışmada Tokat ekolojik koşullarında farklı çemen genotiplerinin performanslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2023 yılı yetiştirme döneminde Tokat-Kazova ekolojik şartlarında Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede iki adet yurt dışından 13 adet Türkiye'nin çeşitli yerlerinden olmak üzere 15 çemen popülasyonu ve iki standart çeşit olmak üzere toplamda 17 adet çemen genotipi kullanılmıştır. Araştırmada çıkış süresi, çiçeklenme süresi, bitki boyu, bitkide dal sayısı, ilk bakla yüksekliği, bakla uzunluğu, bitki başına bakla sayısı, bakla başına tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, dekara tohum verimi, biyolojik verim, hasat indeksi, sabit yağ oranı ve sabit yağ verimine ait bulgular değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre bitki boyuna ait değerler 49.9-76.4 cm, dal sayıları 1.8-3.2 adet/bitki, ilk bakla yüksekliği 20.4-45.8 cm, bitki başına bakla sayısı 6.9-12.1 adet ve bakla başına tohum sayısı değerleri 6.6-9.7 adet arasında bulunmuştur. En yüksek dekara tohum verimi (213.4 kg/da), biyolojik verim (799.0 kg/da) ve dekara yağ verimi (%13) ile Kireçli popülasyonunda belirlenmiştir. En yüksek sabit yağ oranı ise %7.4 ile Kastamonu popülasyonundan elde edilmiştir. Çalışma sonucunda; tohum ve yağ verimi bakımından Kireçli popülasyonu başta olmak üzere Çiftçi, Gürarslan, Özvatan, Kahyalı ve Mecitözü genotipleri ön plana çıkan genotipler olmuştur. Anahtar Kelimeler: Çemen, Trigonella foenum-graecum L., verim, kalite, yağ oranı