Bazı esansiyel yağların Campylobacter spp. üzerine antimikrobiyal etkilerinin ve etki mekanizmalarının incelenmesi

Tez çalışması kapsamında dereotu, kakule, kekik, fesleğen, kimyon, mercanköşk, rezene ve zencefil esansiyel yağları kullanılmıştır. Kullanılan bu esansiyel yağların kimyasal bileşimleri GC ve GC/MS ile analiz edilmiştir. Esansiyel yağların Campylobacter jejuni ve Campylobacter coli'ye karşı antimikrobiyal etkileri, antimikrobiyal etki çapı ve minimum inhibisyon konsantrasyonu (MİK) değerlerinin belirlenmesiyle incelenmiştir. İnhibisyon etki çapları kuyucuk difüzyon yöntemi ile MİK değerleri ise klinik kültürler için agar dilüsyon, standart kültürler için ise broth mikrodilüsyon yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Farklı miktarlarda esansiyel yağ ilavesinden sonra klinik ve standart kültürlere karşı değişen oranlarda antibakteriyel etki gözlenmiştir. Campylobacter spp.'ye karşı zencefil, rezene ve fesleğen esansiyel yağları diğer yağlara daha düşük düzeylerde antimikrobiyal etki göstermiştir. En düşük MİK değerinin mercanköşk ve kekik esansiyel yağlarına, en yüksek MİK değerinin ise rezene esansiyel yağına ait olduğu belirlenmiştir. Çalışılan esansiyel yağların besiyerine difüzyon katsayılarının belirlenmesi ile yüksek antimikrobiyal etki çapı değerlerine sahip yağların difüzyon katsayılarının yüksek, damlacık boyutlarının ise düşük olduğu tespit edilmiştir. Zeta potansiyel değerleri ile antimikrobiyal etki arasında bir ilişki belirlenememiştir. Esansiyel yağların antimikrobiyal etki mekanizmasının belirlenmesi amacıyla bağıl elektrik iletkenliği, hücre dışına madde salımı ve hücre dışı ATP konsantrasyonları incelenmiştir. Esansiyel yağ ilavesinin ardından bağıl elektrik iletkenliği, hücre dışı madde salımı ve hücre dışı ATP konsantrasyonlarındaki artış, artan esansiyel yağ konsantrasyonu ile birlikte test edilen tüm yağlarda hem C. jejuni hem de C. coli'ye karşı belirgin bir şekilde artmıştır. Antimikrobiyal aktivite mekanizmalarının belirlenmesi kapsamında gerçekleştirilen çalışma bulguları antimikrobiyal aktivitenin, membranda meydana gelen geçirgenlik artışı veya membran bütünlüğünün bozulması gibi hücre membranı ile doğrudan ilişkili faktörlere dayandığını göstermiştir.