Bazı tıbbi bitkisel aromatik yağların kolorektal kanser hücre hatlarında apoptotik etkilerinin araştırılması ve potansiyel hedef gen ekspresyonlarının belirlenmesi

Son yıllarda, gelişmekte olan ülkelerde kolorektal kanser insidansı ve ölüm oranı artış göstermektedir. Bu durum kolorektal kanserini, dünyada en sık rastlanılan üçüncü kanser türü yaparken, ölüme neden olan kanserler arasında ikinci sırada yerini korumasını sağlamaktadır. Kolorektal kanser hastalarına cerrahi, kemoterapi ya da radyasyon tedavisi gibi tedaviler uygulansa dahi metastaz veya tekrar nüksler meydana gelebilmektedir. Dolayısıyla kanser patogenezi üzerinde yapılan çalışmalarda, etkili sonuç verebilecek alternatif tedavi yöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu alternatif tedavi yöntemlerinden biri de tıbbi bitkilerden elde edilen doğal biyoaktif bileşiklere/ fitokimyasallara sahip esansiyel yağlar olarak görülmektedir. Esansiyel yağlar içerdikleri birçok biyoaktif bileşikler sayesinde antimikrobiyal, antiviral, antifungal gibi çeşitli biyolojik aktivite gösterdikleri bildirilmektedir. Bu tez çalışmasında, karanfil ve kekik esansiyel yağlarının kolorektal kanser hücre hatları (HCT-116 ve SW620) üzerindeki apoptotik etkilerin araştırılması hedeflenmiştir. Kolorektal kanserin patogenezi oldukça kompleks olduğundan inflamasyonda ve apoptoziste rol oynayan genlerin ekspresyon düzeyleri bu süreci etkileyebilmektedir. Dolayısıyla, bu tez çalışmasında apoptosis ve inflamasyonda etkili olan bazı genlerin (COX-2, BCL-2, FAS, DR4 ve DR5) ekspresyon seviyeleri incelendi. Bu amaç doğrultusunda, öncelikli olarak hücre canlılığı MTT testi ile belirlenirken, gen expresyon seviyeleri qRT-PCR ile belirlendi. Elde edilen verilere göre, uygulanan her iki esansiyel yağ konsantrasyona bağlı olarak sitotoksik etki gösterdi. Uygulanan esansiyel yağlardan karanfil, kekik esansiyel yağına göre HCT-116 hücre hattında daha fazla sitotoksisite gösterirken kekik esansiyel yağı ise karanfile göre SW620 hücre hattında daha fazla sitotoksisite göstermiştir. Buna ek olarak esansiyel yağların HCT-116 ve SW620 hücre hatları üzerinde apoptozu inhibe edici BCL-2 ve COX-2 genlerin ekspresyon seviyelerinde azda olsa bir düşüş gözlemlendi ancak bu değişimin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı analiz edildi. Öte taraftan, kekik esansiyel yağının pro-apoptotik gen olan DR4 ekspresyon seviyelerini her iki kolorektal kanser hücre hatlarında anlamlı bir şekilde arttırdığı, buna ek olarak HCT-116'da FAS ekspresyonunu indükleyebildiği ortaya koyuldu. Sonuç olarak, mevcut çalışmada kullanılan esansiyel yağlardan kekik esansiyel yağın karanfile kıyasla kolorektal kanseri üzerinde potansiyel apoptotik etkileri olduğu ve kanser tedavisinde rol oynayabileceği ortaya koyuldu. Ancak karanfil ve kekik esansiyel yağlarının aktif bileşikleri tanımlamak ve etkinliklerini çözümlemek için daha ileri çalışmaların gerekli olduğunu ifade etmek gerekir.