Beden algısının bilişsel davranışçı model doğrultusunda incelenmesi: Beden dismorfik bozukluğu belirtileri ve ilişkili bazı faktörler

Bu çalışmanın amacı, klinik olmayan örneklemde beden algısının ve ilişkili bazı değişkenlerin Bilişsel Davranışçı Model doğrultusunda Beden Dismorfik Bozukluk (BDB) belirtileri ile ilişkilerinin incelenmesidir. Çalışmada ele alınan değişkenler Beden Dismorfik Bozukluk (DSM-5'teki ismiyle Beden Algısı Bozukluğu), mevcut ve ideal beden algısı, beden memnuniyetsizliği, sosyal fizik kaygısı, cinsel özgüven ve beden imgesi baş etme stratejileridir. Araştırmaya 18-65 yaş aralığında 367 kişi (179'u kadın) katılmıştır. Katılımcılara Kaliforniya Üniversitesi-Los Angeles Beden Matrisleri II, Beden İmgesi Bozukluğu Anketi, Vücut Algısı Ölçeği, Sosyal Fizik Kaygısı Envanteri, Cinsel Özgüven Ölçeği ve Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeği uygulanmıştır. Bu araştırmadaki ilk yenilik, Beden Matrisleri II'nin Türkiye alanyazında ilk defa kullanılmasıdır. Araştırma hipotezlerini sınamak amacıyla betimsel değerlendirmeler yapılmış; cinsiyet ve beden matrislerine dayalı memnuniyete göre grup farkları ve temel değişkenler arası ilişkiler BDB belirtileri bağlamında incelenmiştir. Sonuç olarak bazı değişkenlerde cinsiyetler arası farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca beden matrisleri ile alınan ölçümlere göre bireylerin mevcut, ideal, çevrenin gördüğünü düşündüğü ve karşı cinsin çekici bulduğunu düşündüğü beden değerlendirmeleri açısından anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Mevcut ve ideal beden ölçümleri ile oluşturulan gruplara göre bedeninden memnuniyet ile kısmi veya tam memnuniyetsizlik arasında BDB belirtileri, vücut kitle indeksi, sosyal fizik kaygısı ve görünümü düzeltme stratejileri için anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Son olarak korelasyon ve regresyon analizlerinde iki cinsiyet için de BDB belirtileri ile ilişkili bulunan ortak değişkenler mevcut-ideal yağlılık farkı, beden memnuniyetsizliği ve sosyal fizik kaygısıdır. Araştırmadan elde edilen bilgilerin BDB'nin tanı ve tedavisinde erken müdahale ve farklı bakış açıları kazanma açısından faydalı olabileceği düşünülmektedir.