Bedir esirleri ve Bedir Savaşı sonrası tutum ve tavırları

Bedir Savaşı, Müslümanların Hicaz bölgesinde bir güç olarak tanınmasını sağlarken Mekke'deki Kureyş kabilesinin itibarını sarsmıştır. Güç dengelerinin değişiminde bu savaş büyük rol oynamış ve âdeta kırılma noktası olmuştur. Bu savaşta müşrikler, eşrâf tabakası da dâhil pek çok kayıp vermiş, Kureyş ordusundan birçok kişi esir alınmıştır. Bedir Savaşı ile ilgili müstakil çalışmalar ve araştırma bölümleri olmakla birlikte, Bedir esirlerini konu edinen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmada, öncelikle siyer, megâzî, tabakât kitaplarından istifade edilerek, esir isimleri tespit edilmiş ve belirlenen isimler ayrı ayrı araştırılarak haklarında yer alan bilgiler bir araya getirilmiştir. Derlenen bilgiler tasnife tabi tutulmuş, araştırma başlıkları çerçevesinde tahlillerde bulunulmuştur. Çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konu, kapsam, amaç, yöntem ve kaynakları açıklanmış, Bedir Savaşı'nın önemine ve Hicaz bölgesindeki etkilerine değinilmiştir. Birinci bölümde; esir isimleri tespit edilerek, haklarında yer alan bilgiler derlenmiştir. İkinci bölümde; esirlerin Bedir Savaşı'ndan sonra sergiledikleri tutum, olaylar üzerinden değerlendirilmiş, esirlerin hadiseler üzerindeki etkilerine detaylarıyla birlikte yer verilmiştir. Esirlerin dağılımı savaşa katılan bütün kabileleri kapsamaktadır. Hem kabile ileri gelenlerinden hem kabilelerin anlaşmalılarından (halîf) olan kimseler esirler arasındadır. Bu kişiler; fidye ödemek, okuma yazma öğretmek, mübadele edilmek suretiyle veya karşılıksız serbest bırakılmıştır. Serbest kalan esirlerden, İslâm aleyhine faaliyetlerde bulunarak şirk üzere ölenler olduğu gibi, Müslüman olarak İslâm'a hizmet yolunda gayret sarf edenler de vardır. Esirlerin birçoğunun tutumunun ise Mekke'nin fethinden sonra müspet yönde değiştiği anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Siyer, Bedir Savaşı, Esir, Fidye, Kureyş.