Begavî'nin Meâlimü't-Tenzîl isimli tefsirindeki hadislerin tahrîç ve değerlendirilmesi (Fatiha ve Bakara sûreleri)

Bu çalışmamızda Begavî'nin Meâlimü't-Tenzîl adlı eserinin Fatiha ve Bakara sûrelerindeki hadislerin tahrîç ve değerlendirmesini yaparak tefsirin hadis ilmi yönünden güvenilirliğini ortaya koymaya çalıştık. Muhaddis, müfessir ve aynı zamanda iyi bir şafii fakihî olan Begavî (516/1122), Fatiha ve Bakara sûrelerinin tefsirinde toplam 333 hadis nakletmiştir. Bu hadislerin sıhhatiyle ilgili olarak münekkit muhaddislerin kanaatlerinden hareketle şunları söyleyebiliriz: 252'si sahîh, 5'i hasen, 33'ü zayıf, 1'i ise mevzû'dur. Hadislerden 35'inin sıhhati hakkında ise ihtilaf edilmiştir. Görüldüğü gibi o, kullandığı hadislerin büyük bölümünü (% 78) sahîh rivâyetlerden seçmiştir. Zayıf hadislerin oranı ise ancak % 10'dur. Kullanılan rivayetlerin 280'i Kutub-i Tis'a diye bilinen temel hadis kaynaklarında, 12 tanesi diğer hadis kaynaklarında geçmektedir. 28 tanesi ise hadis eserleri dışındaki kaynaklarda geçmektedir. 6 rivâyetin de kaynağı tespit edilememiştir. Buna göre, Kutub-i Tis'a'da geçen hadislerin tüm hadislere oranı % 86; diğer kaynaklarımızda geçen hadislerin oranı % 12.5'tir. Kaynağı tespit edilemeyen hadisler ise % 1.5'lik bir orana sahiptir. Anahtar Kelimeler: Begavî, Meâlimü't-Tenzîl, Kutub-i Sitte, Hadis, Tahrîç, İsnad.