DoktoraAçık Erişim

Bektaşî Tekkelerinin kapatılması (1826) ve Bektaşîliğin yasaklı yılları

Bu tez size mi ait?

Bu kayıt toplu arşivden geldi. Sizinse profilinize bağlayın.

2010
0 görüntülenme
0 i̇ndirme

Özet (TR)

Bektaşîlik, 1826 yılında tarihinin en önemli olayını yaşamıştır. Yeniçeri ocağı ile birlikte yasaklanan tarikat, toplanan meşveret meclisinde bir takım itikadi meseleler gerekçe gösterilerek gayri meşru ilan edilmiştir. Yeniçeri isyanına destek veren birkaç Bektaşî idam cezasına çarptırılmış, itikadi açıdan sakıncalı görülenler ilmiye mensuplarının yoğun olduğu bölgelere sürgün edilmişlerdir. Ayrıca Bektaşîler, Sünni bir çizgiye çekilmek için biçim değiştirmeye zorlanmış, başta merkez tekke olmak üzere büyük ve önemli tekkeler Nakşi şeyhlerin denetimine bırakılmıştır. Bu arada Bektaşî tekkeleri kapatılıp mal varlıklarına el konulmuş, bunlar satılarak veya kiraya verilerek işletilip, elde edilen gelir yeni kurulan ordunun masraflarına harcanmak amacıyla hazineye aktarılmıştır. Tekkelerdeki türbe mahallerine ise dokunulmamıştır. Yasaklı yılları gizliliğe çekilip, takıyye yaparak geçiren Bektaşîler, varlıklarını daha çok diğer tarikat kisveleri altında sürdürmüşlerdir. Bununla birlikte zamanla üzerindeki baskının yumuşamasıyla Bektaşîlik faaliyetlerine yeniden başlamıştır. Sultan Abdülaziz döneminde tamamen serbest kalan tarikat mensupları, İstanbul, Rumeli, Anadolu, Mısır ve Bağdat vilayetlerinde 1826 yılında kapatılan tekkelerini tekrar açıp, yıktırılanları inşa ederlerken bunlara pek çok yenilerini eklemişlerdir. Ancak bütün girişimlerine rağmen Bektaşîler, bir daha resmî bir izin alamamışlar, faaliyetlerini yasaklı olarak devam ettirmişlerdir. Bu çalışma, 1826 yılında Bektaşîliğin yasaklanma süreci ile yasaklı yıllarda meydana gelen gelişmeleri ele almaktadır. Ayrıca tarikatın tekrar nasıl serbest kaldığını ortaya koyarak, kapatılan ve yıktırılan tekkelerin izini sürmektedir. Bu yapılırken tekkelerde yaşanan olaylar ile hükümetin sert tedbirlerine karşı Bektaşîlerin kendilerini korumak için aldıkları önlemler izah edilmektedir. Böylece Bektaşîliğin yasaklı yılları aydınlatılmaya çalışılmaktadır.

Yazar

Fahri Maden

Bu Yayına Nasıl Atıf Yapılır

Fahri Maden (Doktora Tezi). Bektaşî Tekkelerinin kapatılması (1826) ve Bektaşîliğin yasaklı yılları, 2010, Gazi University, Tarih Bölümü.

Lisans

Tüm Hakları Saklıdır

Bu eser belirtilen lisans koşulları altında paylaşılmaktadır.

Gazi University tezlerinden daha fazlası