Bektaşî Tekkelerinin kapatılması (1826) ve Bektaşîliğin yasaklı yılları
Bu tez size mi ait?
Bu kayıt toplu arşivden geldi. Sizinse profilinize bağlayın.
Özet (TR)
Bektaşîlik, 1826 yılında tarihinin en önemli olayını yaşamıştır. Yeniçeri ocağı ile birlikte yasaklanan tarikat, toplanan meşveret meclisinde bir takım itikadi meseleler gerekçe gösterilerek gayri meşru ilan edilmiştir. Yeniçeri isyanına destek veren birkaç Bektaşî idam cezasına çarptırılmış, itikadi açıdan sakıncalı görülenler ilmiye mensuplarının yoğun olduğu bölgelere sürgün edilmişlerdir. Ayrıca Bektaşîler, Sünni bir çizgiye çekilmek için biçim değiştirmeye zorlanmış, başta merkez tekke olmak üzere büyük ve önemli tekkeler Nakşi şeyhlerin denetimine bırakılmıştır. Bu arada Bektaşî tekkeleri kapatılıp mal varlıklarına el konulmuş, bunlar satılarak veya kiraya verilerek işletilip, elde edilen gelir yeni kurulan ordunun masraflarına harcanmak amacıyla hazineye aktarılmıştır. Tekkelerdeki türbe mahallerine ise dokunulmamıştır. Yasaklı yılları gizliliğe çekilip, takıyye yaparak geçiren Bektaşîler, varlıklarını daha çok diğer tarikat kisveleri altında sürdürmüşlerdir. Bununla birlikte zamanla üzerindeki baskının yumuşamasıyla Bektaşîlik faaliyetlerine yeniden başlamıştır. Sultan Abdülaziz döneminde tamamen serbest kalan tarikat mensupları, İstanbul, Rumeli, Anadolu, Mısır ve Bağdat vilayetlerinde 1826 yılında kapatılan tekkelerini tekrar açıp, yıktırılanları inşa ederlerken bunlara pek çok yenilerini eklemişlerdir. Ancak bütün girişimlerine rağmen Bektaşîler, bir daha resmî bir izin alamamışlar, faaliyetlerini yasaklı olarak devam ettirmişlerdir. Bu çalışma, 1826 yılında Bektaşîliğin yasaklanma süreci ile yasaklı yıllarda meydana gelen gelişmeleri ele almaktadır. Ayrıca tarikatın tekrar nasıl serbest kaldığını ortaya koyarak, kapatılan ve yıktırılan tekkelerin izini sürmektedir. Bu yapılırken tekkelerde yaşanan olaylar ile hükümetin sert tedbirlerine karşı Bektaşîlerin kendilerini korumak için aldıkları önlemler izah edilmektedir. Böylece Bektaşîliğin yasaklı yılları aydınlatılmaya çalışılmaktadır.
Yazar
Fahri Maden
Kurum
Bu Yayına Nasıl Atıf Yapılır
Fahri Maden (Doktora Tezi). Bektaşî Tekkelerinin kapatılması (1826) ve Bektaşîliğin yasaklı yılları, 2010, Gazi University, Tarih Bölümü.
Anahtar Kelimeler
Lisans
Tüm Hakları Saklıdır
Bu eser belirtilen lisans koşulları altında paylaşılmaktadır.
Gazi University tezlerinden daha fazlası
- Türkiye petrol ve gaz sondaj sahası iş kazaları analiz ve modellemesi(2021)
- XVI. yüzyıl Anadolu'sunda Oğuzların Karkın Boyu(2004)
- Experimental development of the interfacial bond-slip model between textile reinforced mortar strips and masonry walls(2025)
- Gerçek hayattaki geometri örneklerinin sosyal bir öğrenme ortamı aracılığıyla paylaşımı: Bir durum çalışması(2021)
- İki farklı irrigasyon aktifleştirme tekniğinin farklı kök seviyelerinde hazırlanmış yapay internal rezorpsiyon kavitelerinden kalsiyum hidroksit uzaklaştırma etkinliğinin değerlendirilmesi(2021)
- Sürdürülebilirlik ve iktidar bağlamında sözel belleğin Türk müzelerinde kullanımı(2010)
