Belediye yönetiminde zabıta hizmetleri ve 21. yüzyıl kentinde zabıtanın yeri (Afyon Belediyesi örneği)

Yerel yönetimlerin yürüttüğü esenlik hizmetleri temelde, merkezi yönetimin genel güvenlik hizmetleri dışındaki alanlarda kamu düzenini ve kamunun refah ve huzurunu sağlamaya yöneliktir. Belediye yönetimleri ise beldenin ve belde halkının yerel nitelikteki ortak ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü tüzel kişilikler olarak, hemşehrilerin sağlık, esenlik ve refahını sağlama, beldenin düzenini koruma ve sürdürme görev ve yükümlülüğü altındadırlar. Belediyeler bu görev ve yükümlülüklerinin önemli bir kısmını zabıta örgütleri eliyle yerine getirmektedirler. Kentli hakları, temel hakların ekonomik, toplumsal ve kültürel hakların ve dayanışma haklarının gerçekleşme alanı olarak kent mekanında somutlaşmasıdır ve uluslararası bir metin olarak ilk kez Avrupa Kentsel Şartı'nda yer almıştır. Şart'a göre kent güvenliği ve kent sağlığı, kent sakinlerinin sahip oldukları haklar sıralamasında öncelikli haklar olarak ilk iki sırayı oluşturmaktadır. Bu haklar belediye zabıta hizmetlerinin temel amaçlarından olan ve kısaca "esenlik" kavramıyla da ifadelendirilen "beldenin düzeninin ve belde halkının sağlık ve huzurunun sağlanması" ile doğrudan ilgilidir. Belediye zabıtasının ve hizmetlerini incelemek için Afyon kent merkezinde bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre belediye zabıtasının mali, toplumsal, yönetsel, örgütsel, siyasal, hukuksal ve sağlık sorunları mevcuttur ve bunlar zabıtanın ve zabıta hizmetlerinin nitelik ve nicelik bakımlarından geliştirilmesi ve iyileştirilmesini engellemektedir. Hizmetlerde etkinlik ve verimliliğinin sağlanması için, öncelikle bu sorunlar giderilmelidir. Ayrıca yasal ve yönetsel düzenlemelerdeki karışıklıkları ortadan kaldırmak amacıyla belediye zabıtası ile ilgili bir yasal düzenleme yapılmalı ya da en azından mevcut personel yönetmeliği yenilenmelidir. Diğer yandan zabıtada işbölümü ve uzmanlaşma sağlanmak, zabıtanın hizmetiçi ve hizmet dışı eğitim ve öğretimine önem verilmeli, zabıtanın halkla ve medya ile ilişkileri geliştirilmeli ve ahlaki değerleri yüceltilmelidir.