Beslenme danışma merkezine başvuran kadınların beslenme okuryazarlığının obezite ile ilişkisi

Bu çalışma kadınlarda beslenme okuryazarlığı düzeyinin obezite ile bir ilişkisinin olup olmadığını ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. İstanbul Bahçelievler İlçe Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Sağlıklı Beslenme ve Obezite Danışma Birimi'ne başvuran 385 kadınla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak birinci aşamada '' Tanımlayıcı Bilgi Formu'' ve ikinci aşamada ''Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı'' kullanılmıştır. Anketler yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz yapılmıştır. Karşılaştırmalı analizlerde Ki-Kare testi kullanılmıştır. Tüm istatistikler için anlamlılık düzeyi p˂0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 36±10,10 yıldır. Kadınların vücut ağırlığı ortalaması 72,2±14,24 kg olarak bulunmuş olup %38,2' si hafif obez ve %29,4' ü obez olarak saptanmıştır. BKİ sınıflandırmasına göre zayıf/normal olanlar (32,09±8,98 yıl) ile hafif obez (38,44±9,99 yıl) ve obez (39,60±9,68 yıl) olanların yaş ortalamaları farklılık göstermekte olup zayıf/normal olanların yaş ortalaması anlamlı olarak daha düşüktür (p˂0,001). BKİ sınıflandırmasına göre zayıf/normal olma oranı bekarlarda, lise ve üniversite eğitim düzeyine sahip kişilerde, memurlarda, tanısı konulmuş hastalığı olmayanlarda, düzenli egzersiz/yürüyüş yapanlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p˂0,001). Katılımcıların YBOYDA' dan aldığı puan ortalaması 26,78±4,13 olup kadınların %78,7' sinin yeterli beslenme okuryazarlığına, %21,3' ünün sınırda beslenme okuryazarlığına sahip olduğu bulunmuştur. Beslenme okuryazarlığı yeterli olanların yaş ortalaması (36,01±10,30 yıl) sınırda/yetersiz olanların yaş ortalamasına (39,94±8,89 yıl) göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p˂0,001). Beslenme okuryazarlığı yeterli olanların oranı ve YBOYDA puan ortalamaları bekarlarda, üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip kişilerde, memurlarda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p˂0,001). Beslenme okuryazarlığı sınırda/yetersiz olanların obezite oranlarının anlamlı olarak yüksek olduğu ve obezite oranı arttıkça beslenme okuryazarlığı düzeyinin azaldığı bulunmuştur (p˂0,001). Aynı zamanda beslenme okuryazarlığı yeterli olanların BKİ ortalaması (26,8 kg/m²) sınırda/yetersiz olanların BKİ ortalamasına (29,6 kg/m²) göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p˂0,001). Türk toplumunda evde yemek yapan ya da eve alınacak besinlere karar veren kişiler çoğunlukla kadınlardan oluştuğu için kadınlarda beslenme okuryazarlığını daha da iyileştirmek ve yetersiz taraflarını geliştirmek için eğitim programları düzenlemenin faydalı olacağı düşünülmektedir.