Bilim ve modernleşme perspektifinde bir Osmanlı entelektüeli: Doktor Abdullah Cevdet

Bu tezin amacı, resmi olarak ondokuzuncu yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nda başlayıp cumhuriyet rejiminin ilk yıllarına kadar devam eden, Türk toplum ve kurumlarının yaşadığı modernleşme/Batılılaşma sürecinde, entelektüel bir profile sahip Dr. Abdullah Cevdet'in etkisini ve faaliyetlerini araştırmaktır. Abdullah Cevdet, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Batılılaşma serüveninin etkilerini dindar bir öğrenci iken girdiği Mekteb-i Tıbbiye yıllarındaki eğitimi sırasında görür. Batı ideolojilerine bu sayede yetişme çağında ilgi duymaya başlayan Cevdet, imparatorlukta gerçekleştirilen Batı tipi reformları yetersiz bulmuş, başta II. Abdülhamid olmak üzere Osmanlı yönetimine karşı sürgünü göze alarak siyasi ve entelektüel olarak tanımlanabilecek muhalif bir harekete girişmiştir. Muhalefetini Cenevre başta olmak üzere Paris ve Kahire gibi merkezlerde Jön Türk hareketi içerisinde yer alarak sürdüren Cevdet, İçtihad dergisinden sonra muhalif bir siyasi figür olmaktan çok, toplumu eğitme ve aydınlatma görevini üstlenen aşırı Batıcı bir entelektüel profil çizer. Tartışma, Batılılaşma süreci ve bu süreçte belirli kurum ve yazın çevreleriyle Osmanlı İmparatorluğu'na girmiş Batılı ideolojiler ile Abdullah Cevdet'in yaşamı ve fikirleri göz önüne alınarak yürütülecektir. Bu çalışma için kullanılan ana kaynakların büyük kısmını, Abdullah Cevdet'in başta İçtihad dergisi olmak üzere çeşitli dergilerde kaleme aldığı makaleleri ve yayınladığı kitapları oluşturmaktadır.