Bipolar bozukluk tanılı ötimik hastalarda sosyal biliş, özyeterlilik, sosyal uyum ve tedaviye katılım ilişkisi

Amaç: Bipolar bozuklukta tedaviye katılım ve sosyal uyum, hastalığın gidişini ve yaşam kalitesini belirleyen faktörlerdir. Özyeterlilik, sosyal bilişsel işlevler ve hastalık öncesi uyumun psikiyatrik hastalarda tedaviye katılım ve şimdiki sosyal uyumu etkilediği bilinmektedir. Bu çalışmada, bipolar bozukluk tanısı almış ötimik bireylerde sosyal bilişsel işlevler, özyeterlilik ve hastalık öncesi sosyal uyum, şimdiki sosyal uyum ve tedaviye katılım arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya bipolar bozukluk tanılı, en az üç aydır ötimik durumda olan 54 hasta ile 56 sağlıklı birey alınmıştır. Tüm katılımcılar sosyal bilişsel işlevleri değerlendiren Gözler Testi ile İma Testi; Genel Özyeterlilik Ölçeği ve Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği ile; hasta grubu ise ek olarak Hastalık Öncesi Uyum Ölçeği ve Morisky Tedavi Uyum Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Sosyal bilişsel işlevler ve özyeterlilik, hasta grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuşur. Sağlıklı kontrol grubunda sosyal bilişsel işlevlerin özyeterlilik ve sosyal uyum ile ilişkisi pozitif yönde anlamlı bulunmasına karşın, hasta grubunda sosyal bilişsel işlevlerin özyeterlilik ve şimdiki sosyal uyum ile anlamlı düzeyde ilişkisi bulunmamıştır. Hastalık öncesi uyum ile özyeterlilik ilişkisi anlamlı değilken; hastalık öncesi uyum düzeyinde bozulma arttıkça şimdiki sosyal uyum düzeyinin azaldığı görülmüştür. İki grupta da özyeterlilik düzeyi arttıkça şimdiki sosyal uyum düzeyi artmıştır. Hasta grubunda özyeterlilik ve tedaviye katılım, ötimide kalma süresi ve tedaviye katılım, ötimide kalma süresi ve şimdiki sosyal uyum arasında ilişki bulunamamıştır. Sonuç: Sağlıklı kontrol grubunda sosyal bilişsel işlevlerin özyeterlilik ve sosyal uyum ile ilişkisinin anlamlı düzeyde bulunmasına karşın, hasta grubunda bu parametreler arasında anlamlı bir ilişki bulunamamasının nedeni, tek başına bipolar bozukluğun, ya da hastalık yanısıra ilaç kullanımının yol açtığı nörobilişsel bozulmanın sosyal bilişsel işlevler üzerindeki olası bozucu etkisi olabilir. Hastalık öncesi uyum düzeyi ve şimdiki sosyal uyum arasında bulunan ilişki hastalık öncesi uyumun bipolar bozukluk için öngörücü bir faktör olabileceğini göstermektedir. Tedaviye katılım ve ötimide kalma süresinin hiçbir değişkenle ilişkisinin bulunamaması, bipolar bozukluk tanılı hastaların uzun süredir ötimide olması dolayısıyla şimdiki sosyal uyum ve tedaviye katılım düzeyinin, olağan örnekleme göre zaten yüksek olduğu bir gruba odaklanılmasının sonucu olarak, örneklem yanlılığından kaynaklanıyor olabilir. Anahtar Sözcükler: Bipolar Bozukluk, Özyeterlilik, Sosyal Biliş, Sosyal Uyum, Tedaviye Katılım