Bir etkileşim aracı olarak yüzeylerin kentsel mekana katkısı

Kent birbiriyle beslenen birçok kurgulanmış mekanın toplamıdır. Kentsel mekan ise kentin boşluklu yapısı içinde, bu boşluklar arasındaki etkileşimin yaşandığı alanlardır. Kentsel mekan, onu sınırlandıran çeperleriyle ve kentliyle olan iletişimiyle tanımlanan, dönüşüme açık bir yaşam alanıdır. Bu döngü, kentsel mekanı oluşturan yüzeyler ve yüzeyleri deneyimleyen bedenin diyaloğunda gelişmektedir. Bu çalışma, bir etkileşim aracı olarak yüzeylerin, bu etkileşime bağlı oluşturduğu mekansallaştırıcı etkileri, kentsel mekana katkısı ve bu anlamda sahip olduğu potansiyeller üzerinden bir okumadır. Kent mekanı ve kullanıcısıyla etkileşim içinde olan yüzey, mekanı dönüştüren aktörlerle sürekli bir diyalog içindedir. Kentsel mekanda en küçük etkileşim öğesinin 'yüzey' olduğu düşünüldüğünde; bu etkileşim, bütüne ilişkin bir kavrayışın ilk adımıdır. Kentsel mekanın kalitesi, mekanı oluşturan yüzeylerin etkileşimiyle yakından ilişkilidir. Yüzeylerin eylemleri kurgulaması, bilgilendirici, yönlendirici, ayırt edici ve etkileşime açık potansiyeller sunmasıyla, mekanın beden tarafından deneyimlenmekte; bu deneyim sayesinde beden mekanı dönüştürücü gücünü kazanmaktadır. Kentsel mekan bu deneyim olanağını sağlayamadığı durumda ise beden mekansal, duyumsal ve eylemsel olarak sınırlandırılmış olur. Bedenin kenti keşfi ve mekanı dönüştürücü etkisi onun kentsel mekandaki hareketi aracılığı ile gerçekleşmektedir. Bedenin kentle yakın ilişki kurmasında yürüme deneyimi, yürüme aracılığıyla yaya olan bedenin kentsel mekanı deneyimlemesi, kentsel mekanın gelişimi için yeni potansiyeller taşıması açısından değerlidir. Bedenin yürüyerek iletişim kurduğu kentsel mekanın çeperleri aracılığıyla gelişen mekansal farkındalık, yeniden yapılandırılan sosyal ilişkiler ve aidiyet oluşturan bir çevre ile bütüncül bir kent deneyimi kurgulamaktadır. Tezin çalışma yöntemi, şimdiye dek ortaya konan kuramsal çerçeve içinde kamusal mekan, beden deneyimi ve bu mekanı kuran yüzeyler üzerinden çeşitli tartışmaların ortaya konularak, bunların örneklerle desteklenmesi üzerine gelişmiştir. Kentsel çeperler yüzey bağlamında ele alınarak, bu yüzeylerin eylemler üzerinden bedenle kurguladığı ilişkisi, etkileşimi ve bu etkileşim üzerinden dönüşme potansiyelleri tartışılmış ve örneklendirilmiştir. İlk bölümde çalışma alanı ortaya konarak, araştırmanın yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde kentsel mekanı sınırlandıran çeperlerin açılımında yüzey kavramıyla ifade edilmek istenen mekansallıklar ele alınmıştır. Değişen mekansal nitelikleri doğrultusunda yüzeylerin kurguladığı yeni durumlar, yakın geçmişten bugüne gelen bir perspektifle, yeni kentsel mekan halleri ortaya konmuştur. Kentsel mekanın tanımlanmasında bedenin önemi vurgulanarak etkileşimin duyumsal boyutuna dikkat çekilmiştir. Üçüncü bölümde yüzeylerin hangi eylemler çerçevesinde etkileşim yarattığı ifade edilmiş; etkileşimin oluşmadığı durumlarda ise, bedenin mekansal, eylemsel ve duyumsal olarak engellendiği açıklanmıştır. Beden hareketinin temellerinden biri olan yürüme eylemiyle, yaya bedenin kentsel mekanla olan araçsız temasının sağlanması ve kentin dönüşüm dinamiklerini tasarlaması öngörülmektedir. Dördüncü bölümde bu mekansal etkileşimin potansiyelleri kentte yüzeyler aracılığıyla bir rota üzerinden izlenmiştir. Karaköy-Beyoğlu rotasında farklı mekanların tanımlanması, bireysel ve özgün bir bakışla yeni mekansallıkların yakalanması amaçlanmaktadır. Kentin bireyin gözüyle yeniden yaratımı ya da mekanın eylemler aracılığıyla bireyi mekana ait kılması, iletişim döngüsünün temelini oluşturmaktadır.