Bir tefsir eseri olarak el-Esile ve'l Ecvibe başlıklı eserler -el-Esiletü'l Mufahhame fi'l-Ecvibeti'l-Müfehheme örneği-

Soru sormak, insanlık tarihi kadar eski bir öğrenme metodudur. Zira sorarak öğrenmek araştırarak öğrenmeye kıyasla oldukça kısa ve pratik bir yoldur. Zamanla bu yöntem geliştirilerek öğrenmek için kullanılan bir metot olmanın ötesine geçip öğretme amaçlı kullanılmaya başlanmış, bunun sonucu olarak da es'ile-ecvibe adıyla, soru ve cevaplardan oluşan eserler ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda elinizdeki çalışmada ilk olarak, İslami ilimlerde ve özellikle de Tefsir alanında bu isimle kendine yer bulan bir yazın türünün oluştuğu gösterilmeye çalışılmıştır. Akabinde, çalışmanın asıl mevzûsunu teşkil eden, yanısıra mezkûr türün kadîm örneklerinden biri olduğu anlaşılan, ayrıca yazarı hakkında da isabetsiz görüşler bulunan "el-Esiletü'l-mufahhame fi'l-ecvibeti'l-müfehheme" adlı eser ele alınmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın ikinci bölümünde eser ile ilgili bazı tetkik ve tespitlere yer verilerek; eserin ismi, müellifi, nispeti, telif sebebi ve yazıldığı dönem hakkında ayrıntılı bilgiler aktarılmaya gayret edilmiştir. Üçüncü bölüm ise, "el-Esiletü'l-mufahhame fi'l-ecvibeti'l-müfehheme" isimli eserin muhtevâsına ayrılmıştır. Araştırmamız neticesinde, bu eserin Muhammed b. Muhammed b. Ali el-Huzeymî el-Fürâvî tarafından milâdî 12. yüzyılın ilk çeyreğinde kaleme alındığı ve başta Mutezile olmak üzere bazı fırkaların görüşlerine Kur'ân-ı Kerim'den karşıt deliller sunma mahiyetinde bir çalışma sayılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte eserin Kur'ân-ı Kerim'in bazı ayetlerine yönelik eleştirilere cevap vermenin yanında dönemin Abbâsî Halifesi Müstazhir-Billâh'ın hilâfetine destek olmak gibi bir gayeyle yazıldığı tespit edilmiştir.