Characterization of PCBs, PAHs and organaochlorine pesticides in the atmosphere of Bolu and source apportoinment: Gas to particle, soil to particle, soil to gas exchanges

Bu çalışmada, yüksek hacimli hava örnekleyicisi kullanılarak 120 adet partikül madde cam elyaf filtre (GFF) üzerine ve gaz fazı kirleticiler poliüretan köpük (PUF) üzerine toplanmıştır. Örnekleyici, A.İ.B.Ü., Bolu rektörlük binasının üzerine kurulmuştur. Atmış adet günlük örnek yaz sezonunda 25 Haziran ile 23 Ağustos 2007 tarihleri arasında ve kış sezonunda 13 Aralık 2007 ile 10 Şubat 2008 tarihleri arasında toplanmıştır. Toprak örnekleri 0,5 cm derinlikten alınmıştır. PUF ve GFF örneklerinin ekstraksiyonu sokslet düzeneği ile yapılmıştır ve toprak örneklerine de ultrasonik ektraksiyon uygulanmıştır. Ekstraksiyonu yapılan örnekler optimize edilen Florisil ve Alumina adsorbsiyon kolonundan geçirilmiştir. PCB'ler ve PAH'lar gaz kromatografisi-kütle spektroskopisi (GC-MS) ile belirlenmiştir ve OCP'ler ise gaz-kromatografisi-elektron yakalama dedektörü (GC-ECD) ile belirlenmiştir.PCB, OCP ve PAH'ların belirlenmesi için metodun validasyonu yapılmıştır. OCP bileşiklerinin büyük bir bölümünün derişimi kış aylarında belirgin bir artış göstermektedir. Genellikle, OCP'lerin derişimi rüzgâr, tarımsal faaliyetlerin yoğun yapıldığı sektörlerden estiğinde daha fazla bulunmuştur. OCP bileşiklerinin derişimi, dünyanın diğer tarımsal ve kırsal bölgelerinden daha yüksek bulunmuştur. Kış dönemi PAH derişimleri belirgin bir şekilde yaz döneminden yüksek bulunmuştur. Kış mevsimi PAH derişimleri literatürdeki diğer kırsal alanlardaki derişimlerden fazla olmasına rağmen, yaz mevsimi derişimleri karşılaştırılabilir seviyedir. Örnekleme alanında evsel ısınma, trafik, asfalt üretimi ve anız yangınları PAH'ların önemli kaynaklarındandır. PCB'lerin toplam derişimi kış mevsiminde fazladır. Her iki mevsimde gaz fazı derişimleri partikül fazından daha yüksektir. Yedi-sekiz klorlu bifenillerin derişimleri literatür değerlerinden yüksek olmasına rağmen diğerleri karşılaştırılabilir seviyededir. Yerel kaynakların yanı sıra uzun mesafe taşınımın PCB derişimleri üzerinde etkisi vardır. Gaz fazında, düşük molekül ağırlıklı kalıcı organik bileşiklerin derişimleri genellikle yüksek olan kalıcı organik bileşiklerden (KOK) daha fazladır. Toprak KOK bileşiklerinin bütün türleri için alıcı bir ortamdır.