Bolu Sancağı Çağa kazası Müslim Nüfus Defteri H.1256 / M.1840 (Trasnkripsiyon ve değerlendirme)

Osmanlı Devleti köklü bir kayıt sistemine sahipti. Tahrir ile başlayan, sonradan avarız kayıtlar ile devam eden sistem sayesinde, ülkenin hemen her bölgesindeki arazi ve hayvanları kayıt altına alan devlet, hangi yöreden ne kadar vergi alacağını kolayca tespit edebiliyordu. Ancak bu defterler ülkenin nüfusu hakkında sağlıklı ve elle tutulur net bilgiler içermiyordu. Bu nedenle 19. yüzyılın ilk yarısında ülke genelinde bir nüfus sayımına girişildi. Sultan II. Mahmud'un emriyle, 1831 yılında başlatılan nüfus sayımı, Osmanlı tarihindeki ilk modern nüfus sayımı olarak kayıtlara geçti. Sayımın amacı, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasından sonra oluşturulan yeni orduya asker sağlamak ve ülkedeki vergi mükelleflerini tespit etmekti. Bu amaçlarla başlayıp ilerleyen dönemlerde de devam ettirilen sayımlar sonucu oluşturulan nüfus defterleri, Osmanlı toplumunun farklı dönemlerine ait demografik yapısının yanında, bölgelerin ekonomik ve idari durumları hakkında da çok kıymetli bilgileri içermektedir. Yapmış olduğumuz çalışma ile Osmanlı nüfus defterlerinden biri olan Hicri 1256 – Miladi 1840 tarihli 698 Numaralı Çağa Kazası Müslim Nüfus Defterini ele aldık. İlgili defterin transkripsiyonunu yaparak elde ettiğimiz bilgileri bir değerlendirmeye tabi tuttuk. Böylece mevcut defterde yer alan mahalle ve köyler, bölgede icra edilen meslekler, ailelerin sahip oldukları lakaplar ve kişilerin sosyal statülerini belirten ünvanlar ele alınarak, Çağa kazasının idari, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısına ilişkin bilgiler verilmiştir. Bunlara ek olarak elde edilen verilerin tablo haline getirilmesiyle çalışmamız bir kaynak çalışması haline getirilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Bolu Sancağı, Çağa Kazası, Nüfus Defteri, Demografik Yapı