Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerde intihar olasılığı ile şema ve üstbiliş ilişkisi

Borderline Kişilik Bozukluğu (BKB), bireylerin duygusal düzenleme, dürtü kontrolü, kişilerarası ilişkiler ve kendilik algısı gibi temel işlevlerini etkileyen, kronik seyirli ve toplum sağlığı açısından önem arz eden bir psikiyatrik bozukluktur. Dünya genelinde psikiyatri kliniklerinde en sık karşılaşılan kişilik bozukluklarından biri olan BKB, bireylerin yaşam kalitesini düşürmenin ötesinde, sıklıkla intihar girişimleriyle sonuçlanabilen bir dizi semptomla ilişkilidir. Bu çalışmada BKB olan bireylerde intihar olasılığı ile şema ve üstbiliş ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya DSM-5 kriterlerine göre tanı almış BKB tanılı hasta grubunda 120 kişi ve sağlıklı kontrol grubunda 120 kişi dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul etmiş olan, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılamakta olan ve bilgilendirilmiş gönüllü onam formunu imzalayan bütün katılımcılara sosyodemografik veri formu, Young Şema Ölçeği, İntihar Olasılığı Ölçeği, Üstbiliş Ölçeği, YAB-7 ve HSA-9 uygulanmıştır. Çalışma ve kontrol grubu sosyodemografik veriler açısından karşılaştırıldığında, bedensel hastalık (p<0.05), eğitim süresi, çalışma durumu, yaşam düzeni, ailede ruhsal hastalık öyküsü ve self-mutilasyon soygeçmişi gibi veriler çalışma grubunda anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0.01). Cinsiyet ve medeni durumda anlamlı fark bulunmamıştır. Çalışma ve kontrol grubu intihar davranışı sayısı (p<0.01) ve psikiyatri yatış sayısı (p<0.01) gibi tanımlayıcı özellikler açısından karşılaştırıldığında çalışma grubunda puanlar anlamlı yüksek bulunmuştur. Yaş açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p=0.49). BKB olan bireyler ve kontrol grubu karşılaştırıldığında, YŞÖ, İOÖ, YAB-7, ÜBÖ ve HSA-9 ölçek puanları kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.01). YŞÖ, ÜBÖ, YAB-7 ve HSA-9 ölçek ve altölçek puanları İOÖ ölçek ve altölçek puanları ile büyük oranda anlamlı korelasyonlar göstermiştir (p<0.01). İOÖ' nin bağımlı değişken olarak ele alındığı hiyerarşik regresyon analizimizde, eğitim durumu, intihar davranışı sayısı, depresyon ve anksiyete puanları, şemalar ve üstbilişsel faktörler modeli açıklamada anlamlı bulunmuştur (p<0.01). BKB olan bireylerde intihar olasılığı ile şemalar ve üstbilişsel faktörlerin ilişkili olduğu görülmüştür. Bunun yanında bireyin son dönemdeki depresyon ve anksiyete düzeyleri intihar olasılığını artırabilecek faktörler arasında yer almaktadır. önem arz etmektedir. Şema terapisi ve metakognitif terapiye odaklanan yenilikçi müdahaleler BKB' li bireylerde intihar riskini düşürmekle kalmayıp, aynı zamanda bu bireylerin genel yaşam kalitesini artırmada da etkili olabileceği öngörülmektedir. Çalışmamızın sonuçlarını incelediğimizde BKB'li bireylerde intihar davranışına yol açan dinamiklerin iyi anlamak ve bu bireylerin işlevselliğini artırmak amacıyla psikososyal desteğin geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Borderline Kişilik Bozukluğu, İntihar Olasılığı, Şema, Üstbiliş