Boşanan kadının durumu (Elazığ ili örneği)

Aile resmi olarak evlilik bağıyla oluşturulurken; evliliğin son bulması da boşanma ile gerçekleşmektedir. Toplumsal açıdan ailenin devam ettirilmesi neslin devamlılığı ve çocukların toplumsallaştırılması bakımından önemlidir. Boşanmanın sonuçları çiftler, çocuklar ve çiftlerin aileleri açısından çeşitli sorunlara neden olabilmektedir. Yapılan pek çok araştırma, sosyo-kültürel konumu açısından kadının boşanma sonrasında daha çok sorunla karşı karşıya kaldığını ortaya koymuştur. Kadının boşanma sonrasındaki deneyiminin önemli olması ve literatürde bu konuya dair kapsamlı çalışmaların azlığı kadının boşanma sonrasındaki durumunun araştırılmasını gerekli kılmıştır. Bu çalışmanın amacı, kadının boşanma sonrasındaki durumunu ortaya koymaktır. Bu amaçla, boşanan kadının karşılaştığı sorunları yine kadının gözüyle görebilmek ve bu bakış açısıyla çözümler öngörebilmek için kadının demografik özellikleri, evlenme süreci, evlilik hayatı, aile desteği, ailede boşanma tecrübesi ve boşanma sürecinde yaşanan gelişmeler incelenmiştir. Çalışmanın evrenini Elazığ'ın şehir merkezinde yaşayan 2003-2014 yılları arasında resmi olarak boşanmış (tekrar evlenmemiş) 2175 kadından oluşmaktadır. Örneklemimiz ise 114 boşanmış kadındır. Çalışmanın bulguları amaçlar, alt amaçlar ve hedefler doğrultusunda oluşturulmuş ve altı aşamada değerlendirilmiştir. Bu aşamalar, boşanan kadının sosyo-demografik özellikleri, aile kökenine ilişkin bulgular, evliliğe ilişkin bulgular, evlilik sürecinde aileler arası ilişkiler ve etkileşime dair bulgular, boşanmaya ilişkin bulgular ve boşanma sonrasına ilişkin bulguları içermektedir. Ayrıca kadının eğitim düzeyi, yaş, evlilik biçimi ve süresi, çocuk sayısı, gelir düzeyi, ailenin evlilik sırasında ve boşanma sürecinde desteği, aile içi şiddet durumu, boşanma nedenleri, boşanma sırasında yaşanan olaylar, sorunlarla baş etme stratejileri, boşanmayı engelleyen etmenler, yeniden evlilik düşüncesi ve boşanma sonrasında yaşanan gelişmeler araştırmanın bulguları bölümünde yer almaktadır. Çalışmamızda boşanan kadınların eğitim seviyesinin düşük olduğu, evlilik öncesinde ve evlilik sırasında çalıştıkları fakat boşanma sonrasında çalışma hayatına daha fazla katıldıkları ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan boşanan kadınların çoğunluğunun "çocuk yaşta" evlendiği, ailesinin evlilik kararında önemli derecede etkili olduğu ve çoğunluğunun ise görücü usulüyle evlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca boşanmaya ilişkin bulgular, boşanan kadınların evliliğine ilişkin geçimsizlik belirtilerinin evliliklerinin ilk zamanlarında başladığı, boşanma kararını veren ve mahkemeye başvuran tarafın kendisi olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan önemli bir bulgu, kadınların gerçek boşanma nedenleri ve resmiyetteki boşanma nedenleri arasındaki farklılıktır. Zira resmiyette boşanma nedeni "şiddetli geçimsizlik" olan kadınların gerçek boşanma nedeninin aldatma olduğu ortaya çıkmıştır. Boşanma sonrasında kadının durumuna ilişkin bulgular, kadınların yaşadığı en önemli sorunun ekonomik problem olduğu, "bir kadın olarak" yaşadığı sorunun ise çevrenin dedikodusu olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan boşanan kadının kendi boşanmasına ilişkin çevresinin tutumunun çoğunlukla "toplumsal baskı ve dedikodu" aracı olarak algıladığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Ailenin Devamlılığı, Evlilik, Kadın ve Boşanma.