Buğday bitkisinde bor (B) toksisitesinin olumsuz etkisinin azaltılmasına yönelik biyokömür uygulamalarının araştırılması

Bu çalışma, artan bor (B) toksisitesi koşullarında çeltik kavuzu biyokömürünün (BC), buğday (Triticum aestivum L. cv. Basilio) bitkisinde büyüme ve besin elementi alımı üzerine etkilerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. İklim odası koşullarında gerçekleştirilen çalışmada, üç farklı bor dozu (0, 5 ve 10 mg B kg-1) ile üç farklı biyokömür düzeyi (%0, %1 ve %2) kombinasyonları uygulanmıştır. Çalışmada kök ve yeşil aksam kuru madde verimleri ile B, N, P, K, Zn ve Fe konsantrasyonları belirlenmiş; elde edilen veriler tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Duncan çoklu karşılaştırma testi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar, artan bor dozlarının buğday bitkisinde kök ve sürgün gelişimini baskıladığını, ancak biyokömür uygulamalarının bu olumsuz etkileri önemli ölçüde hafiflettiğini göstermiştir. Özellikle %2 biyokömür uygulaması, bor toksisitesi altında kök kuru madde verimini %33, yeşil aksam verimini ise %18 oranında artırmıştır. Ayrıca biyokömür, kök ve yeşil aksamda B konsantrasyonlarını sırasıyla %37 ve %65 oranında azaltarak toksik bor birikimini sınırlandırmıştır. Biyokömürün bu iyileştirici etkisi, yüksek yüzey alanı, negatif yüklü fonksiyonel grupları, pH tamponlama kapasitesi, antioksidatif savunma sistemlerinin aktivasyonu ve rizosfer biyotasının desteklenmesi gibi fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerine dayandırılmıştır. Sonuç olarak, çeltik kavuzu biyokömürü, bor toksisitesinin yaygın olduğu tarım alanlarında sürdürülebilir bir iyileştirici organik materyal olarak önemli bir potansiyel sunmaktadır.