Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi ameliyathanesinde karşılaşılan zor hava yolu vakalarının retrospektif incelenmesi

Hava yolu kontrolünde oluşabilecek zorlukları önceden tahmin ederek, hava yolu açıklığının sağlanması, ventilasyonun uygun şekilde yönetimi anestezi ile ilişkili komplikasyonların önlenmesinde hayati önem taşır. Çalışmamızda Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ameliyathanesi'nde Ağustos 2010-Temmuz 2020 dönemindeki zor hava yolu hastalarının kritik olay kayıtları retrospektif olarak incelenmiş, hastaların demografik özellikleri, preoperatif test sonuçları, hava yolu yönetiminde kullanılan gereç ve teknikler saptanmıştır. Demografik veriler ile kategorik veriler sıklık (n), yüzde (%) olarak verilmiştir. Kategorik verilerin ilişki analizi için ki kare, sayısal verilerin ilişki analizi için spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Genel olarak zor maske ventilasyonu oranı %46,3, tüm hastalarda hava yolu sağlama başarı oranı %98,7'dir. Hastaların %83,2'si sorunsuz ekstübe edilmiştir. Kayıtlarına eksiksiz ulaşılan 613 hasta, 18 yaş altı, 18 yaş ve üzeri olarak gruplandırılmıştır. Tüm yaş gruplarında erkek cinsiyet oranı yüksek (%63,1) bulunmuş, erişkin hastaların %61,1'inin vücut kitle indeksleri 18,5-29,9 aralığında saptanmıştır. Erişkinlerde baş boyun bölgesi maligniteleri, 18 yaş altındakilerde ise konjenital sendromlar zor havayolunun en sık saptanan patolojik nedenler, erişkinlerde anterior larenks (%31,1) ve kısa kaslı boyun (%29,7), 18 yaş altında ise küçük çene (%38,0) en sık saptanan anatomik özelliklerdir. Hastaların %69,8'inde Modifiye Mallampati sınıfı 3-4 iken, %64,8'inde tiromental mesafe ≥6 cm, %68,6'sında ağız açıklığı ≥3cm, %64,7'sinde üst dudak ısırma testi sınıf 1 saptanmıştır. Vücut kitle indeksi artmış hastalar ile erkek cinsiyet, Modifiye Mallampati sınıf 3-4, tiromental mesafe <6 cm olması ile zor maske ventilasyonu arasında anlamlı istatistiksel ilişki bulunmuştur. Hastaların %91,6'sının Cormack-Lehane değeri 3-4'dür. Cormack Lehane değerlendirmesi ile Modifiye Mallampati sınıflaması, üst dudak ısırma testi ve ağız açıklığı mesafesi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır. Sonuç olarak, vücut kitle indeksi artmış erkek hastalarda Modifiye Mallampati testinin sınıf 3-4 ve tiromental mesafenin <6 cm olması zor maske ventilasyonu olasılığını düşündürmelidir. Modifiye Mallampati testi ve üst dudak ısırma testi sınıfı arttıkça, ağız açıklığı mesafesi kısaldıkça zor laringoskopi olasılığı akla gelmelidir. Zor hava yolu yönetiminde ameliyat öncesi dönemde hastaların iyi bir anamnez ve muayeneyle değerlendirilmesi, çözümlerin belirlenebilmesinde önemlidir.