Câbir bin Abdullah'ın tefsir rivayetleri

Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılmasında sahâbenin katkısı, vahyin ilk muhatapları olmaları açısından büyük önem taşımaktadır. Bu öncü kuşağın önemli isimlerinden biri olan Câbir b. Abdullah, yalnızca hadis ve fıkıh alanlarında değil, tefsir sahasında da dikkate değer bir birikim ortaya koymuştur. Onun Kur'ân âyetlerine dair naklettiği rivayetler, erken dönem tefsir faaliyetlerini anlamak için önemli bir imkân sunmaktadır. Bu çalışmada sahâbîlerden Câbir b. Abdullah'a nispet edilen tefsir rivayetleri tespit edilerek içerik bakımından incelenmiştir. Öncelikle güvenilir klasik kaynaklarda yer alan rivayetler derlenmiş, ardından bu rivayetler üzerinden Câbir'in tefsir anlayışına dair ipuçları ortaya konulmuştur. Özellikle sebeb-i nüzûl bilgisi içeren veya zayıf kabul edilen rivayetler ayrıca değerlendirilmiştir. Bu incelemeler sonucunda Câbir b. Abdullah'ın tefsir faaliyetlerinin, sahâbe dönemi tefsir anlayışının temel özelliklerini yansıttığı, ancak bunun yanında bireysel yorumlar ve özgün katkılar da içerdiği görülmüştür. Çalışma, bu yönüyle hem Câbir b. Abdullah'ın tefsir geleneği içindeki yerini belirlemeye hem de sahâbî tefsirlerinin yapısını ve çeşitliliğini anlamaya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.