Cengiz Dağcı'nın romanlarında metafor

Çağdaş Türk-Kırım edebiyatının seçkin yazarlarından olan Cengiz Dağcı'nın yaşamı, Kırım'ın Gurzuf kasabasında başlar ve vatan hasretiyle geçirdiği İngiltere'nin Londra şehrinde sonlanır. Yazar, yaşanmışlıklarını kurgularken toplumun kültürel belleğini de geleceğe aktarır. Yazarın benliğine yaptığı arayış yolculuğu, yaşadığı acıların estetize edilmesiyle karşımıza çıkar. Dağcı'nın eserleri her ne kadar gerçeklikle örtüşse de dil süzgecinden geçerek yazılı bir metne dönüştüğünden hayal gücünün izlerini taşır. Yazarın eserlerinde yerel dil kullanımını yansıtan Kırım'ın kültürel değerleri ve yaşam tarzları metaforik dilin araçsallığına hizmet ederken estetik bir değer de katar. Dağcı Türk edebiyatına, otobiyografik izler taşıyan ve başta Sadık Turan'ın Hatıraları adıyla yayımlanan Korkunç Yıllar ve Yurdunu Kaybeden Adam romanlarıyla girmiştir. Onlar da İnsandı eserinde Kırım Türkü'nün uğrayacağı trajik soykırımı anlatan yazar; Üşüyen Sokak ve Badem Dalına Asılı Bebekler eserlerinde, II. Dünya savaşı yıllarında dönemin siyasi ve sosyal şartlarının bireyde baskıladığı evrensel bunalımı ele almıştır. Yazarın gerçekleri hayal gücünün derinliklerinden eserlerine yansıtırken tercih ettiği samimi üslubu, olayları tasvir ederken ifade ettiği dilin metaforik yönünü öne çıkarır. Bir soyut kavramın, düşüncenin veya duygunun yalın dilde anlaşılmasının mümkün olmayışı metaforun kullanımını etkili söylem açısından bir ihtiyaca dönüştürmüştür. Toplumun en küçük ferdi olan bireyin, anlatmak istediği şeyi mecazi benzetmelerle anlamlandırması dilin figüratif yönünü yansıttığı gibi kavramları da birbirine aktarır. Araştırmaya konu olan bu teze Dağcı'nın adı geçen romanları ve yapılan çalışmaların okunulmasıyla başlanmıştır. Elde edilen veriler sonucunda ontolojik metaforlar; doğa, mekân, madde, hayvan, kişilik ve zaman metaforları başlıklarıyla çözümlenecektir. Öne çıkan metafor çeşitleri aracılığıyla yazarın diline ilişkin tespitlerde bulunulacaktır.