Çerkes kadın giyiminin giyim kültürü ve giysi süsleme teknikleri bakımından incelenmesi

Çerkes toplumu 1864 yılında Çarlık Rusyası tarafından yıllarca süren savaşlar ve baskılar sonucunda Kafkasya'dan, Osmanlı topraklarına kara ve deniz yoluyla sürgün edilmiş binlerce kayıp vermiştir. Birçoğu evlerini topraklarını geride bırakırken bu süreçte yanlarına sadece kültürü ve birkaç parça eşya ile göç edip hayatta kalma mücadelesi vermiş bir halktır. Sahip oldukları kültürel örf ve adetler (Khabze) toplum içinde sürdürülmeye çalışırken dönemin yönetim şekilleri, savaşlar, toplumsal değişimler sebebiyle asimilasyona uğrayarak varoluşunu kaybetmeye yüz tutulmuştur. Çerkes toplumu sürgün edildikleri toplumlara adapte olabilen, hem de varoluş mücadelesini devam ettiren ve diğer toplumlar ile uyum içinde yaşamışlardır. Sahip oldukları inanç, örf ve adetler toplumu diğer toplumlardan ayıran en önemli unsurlardan birisi olan ''Saygı'' temelli bir yaşam biçimine sahiptirler. Çerkes kadını, toplumda önemli bir role sahiptir ve toplum tarafından saygı görmektedir. Bu sebeple, bir toplumun varoluşunun süregelmesi kadının toplumdaki yeri ile belirlendiğinin açıkça kanıtıdır. Çerkes kültürünün aktarımında kadının toplumdaki rolünü, kültürdeki sosyolojik yerini, toplumsal olguları üzerinden incelerken kültüre ait geleneksel Çerkes kadın giysisinin ve aksesuarlarının tarihsel süreçteki korunmasını ve değişimini incelemek ve değerlendirmek adına bu çalışma yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, literatür araştırmalarının ardından, Çerkes kadını ve mensup olduğu Çerkes kültürünü geniş bir çerçeveden değerlendirmeye çalışılmıştır. Araştırmanın daha doğru verilerle desteklenmesi amacıyla Çerkes kadınlarıyla yapılan görüşmeler sonucunda, 22 kadın örneklemine sosyodemografik soruların yanı sıra 16 soru yöneltilerek kültürün özellikleri, Çerkes kadınlarının geleneklere bağlılığı, geleneksel giysi kültürü bilgisi ve toplumdaki kadının rolünü, kartopu örneklem metodu ile seçilmiş olup yarı yapılandırılmış mülakat tekniğiyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularında, kültür aktarımında özellikle Diaspora koşullarında kadının rolünü ve fonksiyonunun oldukça önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kültürü sürdürmek konusunda kadının rolünün inkâr edilemeyecek derecede başarı sağladığı ve toplumun bu durumu desteklediği tespit edilmiştir. Araştırma bulguları açısından ulaşılan bir diğer sonuç ise; Çerkes geleneksel giysisinin göç ve savaşlar yüzünden sosyokültürel değişimler sebebiyle soylu ve göç esnasında eşyalarıyla göç edebilen aileler dışında saklanamadığını ve modern tasarımlar ile kullanıma uygun şekilde varoluşunu sürdürdüğü tespit edilmiştir.