Cerrahi hasta pozisyonları ile optik sinir kılıf çapı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Supin, trendelenburg, pron, litotomi ve şezlong en sık kullanılan cerrahi hasta pozisyonlar olup bu pozisyonların hastalar üzerinde farklı fizyolojik etkileri bulunmaktadır. Özellikle intrakranial patolojisi olan hastalarda pozisyonun neden olduğu serebral hemodinamik etkileri bilmek önemlidir. Serebral perfüzyonu etkileyen intrakranial basıncın cerrahi hasta pozisyonlarına bağlı değiştiğini düşünmekteyiz. İntrakranial basınç artışı BOS akışı ile birlikte optik sinir etrafındaki subaraknoid boşluğa iletilerek dura materde genişlemeye ve optik sinir kılıf çapında artışa neden olmaktadır. Optik sinir kılıfının 5 mm ve üzerindeki çapı intrakranial basıncın 20 mmHg üzerinde seyrettiğini göstermektedir. Çalışmamızda pozisyona bağlı intrakranial basınç değişimlerinin takibini ultrasonografi eşliğinde optik sinir kılıf çapını (OSKÇ) ölçerek değerlendirmeyi amaçladık. Bu prospektif çalışma için Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu (24-KAEK-004) onayı alınarak hastanemiz polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arası; bilinen nörolojik, göz ve kardiyovasküler hastalığı olmayanlar, daha önce geçirilmiş göz enfeksiyonu ve travması olmayanlar, göz ve kranial cerrahi geçirmeyenler, gebe olmayanlar ve yazılı onam verenler çalışmaya dahil edildi. Tüm gönüllülerin aydınlatılmış onamları alındıktan sonra demografik verileri kaydedildi. Elektrokardiyografi (EKG), non-invaziv kan basıncı, pulse oksimetre ile monitörize edildi ve 5 dakikada 1 ölçüm sonuçları kaydedildi. Ultrasonografi (USG) eşliğinde OSKÇ ölçümü her pozisyon verilmesinden 5 dakika sonra yapıldı ve her pozisyon öncesi gönüllüler 5 dakika supin pozisyonda dinlendirildi. Ölçüm yaparken gönüllünün gözüne tek kullanımlık şeffaf örtü örtüldü ve üzerine bol jel döküldü; gönüllüden gözü kapalıyken karşıya bakması istendi. USG'nin lineer probu ile transvers kesitte papillanın 3 mm gerisinden optik sinir kılıf çapı 3 kez ölçüldü ve ortalaması alınarak kaydedildi. Supin pozisyonda alınan ölçüm değeri bazal kabul edilerek diğer cerrahi hasta pozisyonlarından (trendelenburg, pron, litotomi, şezlong) elde edilen değerler supin pozisyon ile karşılaştırıldı. Trendelenburg, pron ve litotomi pozisyonlarında optik sinir kılıf çapında istatistiksel olarak anlamlı bir artış bulunmuştur; şezlong pozisyonunda ise supin pozisyona göre istatistiksel olarak anlamlı azalma gözlemlenmiştir. Farklı cerrahi hasta pozisyonlarının optik sinir kılıf çapının değiştirdiği USG ile gösterilmiştir.