Çeşitli sıvı kromatografisi yöntemleri ile ivakaftorun tayini ve bozunma ürünlerinin karakterizasyonu

Kistik fibrozis, akciğerlerde yaşamsal hasara neden olan genetik bir hastalıktır. Spesifik mutasyonların neden olduğu hastalığın altında yatan bozunmaları gidermeyi hedefleyen ilk ilaç olan İvakaftor hassas tıbbın potansiyelinin somut bir örneğidir. Klinik deneme çalışmaları, İvakaftor'un kistik fibrozis sonucu oluşan deformasyonları iyileştirdiğini ve hastaneye yatışları azalttığını göstermiştir. Söz konusu bu çalışmada, İvakaftor'un kantitatif tayini ve bozunma ürünlerinin kalitatif tayini için bir dizi yeni analitik yöntem geliştirilmiştir. İvakaftor'un kantitatif tayini LC-DAD ve LC-MS/MS, kalitatif tespitler ise LCMS-IT-TOF cihazı ile yapılmış ve ayrıca geliştirilen metotların ICH Q2(R1) kılavuzuna göre geçerliliği doğrulanmıştır. İvakaftor ve onun bozunma ürünlerinin ayrılması kromatografik koşullar kullanılarak gerçekleştirilmiştir: Bu kapsamda, C18 fonksiyonel gruba sahip çekirdek-kabuk yapıdaki Kinetex® (150 × 3 mm 2,6 µm, Phenomenex Co.) sabit faz ile ayrım başarılmıştır. Hareketli faz koşulları ise su içinde %0,1 (h/h) formik asit ve asetonitril içinde %0,1 (h/h) formik asit çözeltileri (27:63 (h/h), pH=2,5) olup; akış hızı tüm yöntemler için 0,25 mL/dk'dır. Önerilen yöntemde matris ile birebir uyumlu çözeltilerde geri kazanım çalışmaları yapılmıştır. Genel bir değerlendirme olarak, yöntemlerin düşük maliyetli sarf malzemelerine ihtiyaç duydukları ve uygulamaları kolaydır. Hızlı bozundurma çalışmalarında, mevcut üç tanesi literatürde bugüne kadar hiç yer almamış, iki tanesi ise çeşitli amaçlar için sentezlenip CAS numarası alınmış olan toplamda beş adet bozunam ürünü tespit edilmiştir. Her bir ürünün yapısı LCMS-IT-TOF kullanılarak gerçekleştirilen yüksek çözünürlüklü kütle tarama analiziyle doğrulanmıştır. Önerilen protokoller, hemen hemen her analitik laboratuarda imkanlar dahilinde uygulanabilecek yöntemlerdir. Anahtar Sözcükler: Ivakaftor, YBSK, LC-DAD, LC-MS/MS, LC/MS-IT-TOF