Çin-ABD ilişkileri 1949-2013

Çin-ABD ilişkileri her iki ülkenin tarihinde önemli yer tutmaktadır. 1949'da Çin Halk Cumhuriyeti'nin komünist bir ülke olarak kurulmasının ardından, iki ülke Kore ve Vietnam Savaşları'nda karşı karşıya gelmişlerdir. Stalin'in 1953 yılında ölümünün ardından Kruşçev'in göreve gelmesiyle bu defa Çin ve Sovyetler Birliği arasındaki ilişkiler ayrışmaya başlamıştır. Diğer taraftan bu ayrışma döneminde Çin-ABD ilişkileri normalleşme sürecine girmiştir. 1972'de Başkan Nixon'un Çin ziyareti ile zirveye ulaşan normalleşme 1979'da karşılıklı diplomatik temsilciliklerin açılmasıyla devam etmiştir. Mao Zedong'un 1976'da ölümünden sonra Çin'de iktidara gelen Deng Xiaoping ekonomiyi ön plana alan bir dış politika takip etmiş, bu kapsamda Çin-ABD ilişkileri altın yıllarını yaşamıştır. Ne var ki 1989 yılında Tiananmen Meydanı'ndaki gösteriler çok büyümüş ve Çin zor kullanarak olayları binlerce kişinin ölümü pahasına bastırmıştır. Tiananmen olaylarından sonra Çin'in tüm Batılı ülkelerle ve ABD ile ilişkileri bozulmuştur. 11 Eylül 2001 saldırıları sonrası ABD'nin temel önceliği terörle mücadele haline gelince bu defa iki ülke ilişkilerinde tekrar yakınlaşma görülmüştür. Çin Halk Cumhuriyeti'nin ekonomik olarak yükselişinin dikkat çektiği bu yıllarda Batı ve özellikle ABD kamuoyunda Çin'in ABD hegamonyasına rakip olup olmayacağı tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çin, ABD, Diplomasi, Siyaset, Savaş, Tayvan