Çocuk ve ergenlerde antidepresan ve duygudurum düzenleyici psikotrop ilaçların etkinliği ve yan etkileri

Amaç: Çocuk ve ergen psikiyatri kliniğinde, 6-18 yaş arasındaki çocuk ve ergenler için başlanan antidepresan ve duygudurum düzenleyici ilaç tedavisinin etkinliği ve yan etkilerinin geriye dönük değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çocuk ve ergen psikiyatri kliniğine bir yıl içerisinde başvuran, antidepresan ilaç tedavisi başlanmış 98 ve duygudurum düzenleyici ilaç tedavisi başlanmış 24 çocuk ve ergenin dosyalarının geriye dönük taraması yapılmıştır. İlaç etkinliği için 0., 3. ve 6. ayda; CGI, CDI, SCARED, CY-BOCS, NSESSS, SABAMAS, YTT-40 ve YMRS ölçekleri, ilaç yan etkileri için 3. ve 6. ayda; UKU, SABAMAS, LISERS ölçekleri kullanılmıştır. 0., 3. ve 6. aylardaki laboratuvar ve antropolojik bulguları değerlendirilmiştir. Bulgular: Antidepresan başlanan hastalarda en sık iki tanı anksiyete bozukluğu (%93.9) ve MDB (%75.5)'dir. İki tanı %69 oranında eş tanıdır. Kullanılan AD'lerin %60.2'si (n=59) sertralin, %20.4'ü (n=20) fluoksetin, %12.2'si (n=12) essitalopram ve %7.16'sı (n=7) sitalopramdır. MDB tedavisinde ilk üç ayda monoterapi fluoksetinin (p=0.016), antipsikotik kombinasyonuyla altı ayda sertralinin (p=0.045) daha etkili olduğu görülmüştür. SSGİ yan etkileri arasında davranışsal aktivasyon fluoksetin (%36.36) ile, apati sertralin (%28.5) ile en sık görülmüştür. DD kullanan bipolar bozukluk hastalarında DEHB (%58.3) eş tanısı yaygın olarak saptanmıştır. Olguların %54.2'si (n=13) lityum, %45.8'i (n=11) valproat kullanmaktadır. Tedavide DD'ler, antipsikotikler ile beraber kullanılmıştır. Lityum ve valproat gruplarının tedavi etkinlikleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Lityum ve valproat gruplarının antipsikotiklerle kombinasyonları, benzer yan etkiler ortaya koymuştur. Lityum grubunda tremor, azalmış salivasyon, poliüri/polidipsi oranları daha fazladır. Sonuç: AD'ler depresyon ve anksiyete bozukluğunda; DD'ler bipolar bozuklukta hastalıkların şiddetini azaltmada etkili bulunmuştur. Monoterapi antidepresan tedavileri, çocuk ve ergenler için etkili ve güvenli bir tercih oluşturmaktadır. AD ve DD ilaçlar antipsikotiklerle birlikte kullanıldığında birçok yan etki riskiyle karşılaşıldığı gözlenmiştir, bu nedenle yan etki izleminin düzenli aralıklarla yapılması önemlidir. Anahtar kelimeler: Antidepresan, fluoksetin, lityum, sertralin, valproat.