Çocuk ve ergenlerin öfke kontrol düzeyleri üzerinde ebeveyn tutumlarının etkisi

Giriş ve Amaç: Öfke her insanda var olan ve bireyin ruh halini gösteren duygulardan biridir. Günlük hayatımızda önemli bir yere sahip olan öfke, doyurulmamış isteklere, istenmeyen sonuçlara ve karşılanmayan beklentilere verilen son derece doğal, evrensel bir tepkidir. Öfke farklı yoğunluklarda yaşanabilmektedir. Bazen kısa süreli, orta yoğunlukta ve hatta bu düzeyde yararlıyken, bazen de sürekli, şiddetli ve yıkıcı olabilmektedir. Öfke kontrolüne en önemli etki yaratan unsurlardan birisi olarak düşünülen ebeveyn tutumlarının incelenmesi ise çalışmanın amacını yansıtmaktadır. Yöntem: Araştırma, tarama yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 8-18 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerden meydana gelen 412 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik veri formu, Sürekli Öfke (SL-Öfke) ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği (Öfke-Tarz) Ölçeği ve Ebeveyn Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel analizler, T-Test ve ANOVA testi ile korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan çocuk ve ergenler %41.7 oranında 11-15 yaş aralığındadır. Araştırmada sürekli öfke alt boyutu ile izin verici tutum (r: 0,191; p<0,05), koruyucu tutum (r: 0,145; p<0,05) ve demokratik tutum (r: 0,102; p<0,05) arasında düşük düzeyli ve pozitif yönlü, otoriter tutum ile (r: 0,341; p<0,05) orta düzeyli ve pozitif yönlü, Kontrollü öfke alt boyutu ile koruyucu tutum (r: 0,333; p<0,05) ve demokratik tutum (r: 0,537; p<0,05) arasında orta düzeyli ve pozitif yönlü ilişki olduğu, dışa vurulan öfke alt boyutu ile izin verici tutum (r: 0,219; p<0,05), koruyucu tutum (r: 0,145; p<0,05) ve demokratik tutum (r: 0,140; p<0,05) arasında düşük düzeyli ve pozitif yönlü, otoriter tutum ile (r: 0,348; p<0,05) orta düzeyli ve pozitif yönlü ilişki olduğu ve içte tutulan öfke alt boyutu ile izin verici tutum (r: 0,218; p<0,05), koruyucu tutum (r: 0,157; p<0,05), demokratik tutum (r: 0,263; p<0,05) ve otoriter tutum ile (r: 0,138; p<0,05) arasında düşük düzeyli ve pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırmada öfke kontrol düzeyleri ile ebeveyn tutumlarının yaş, ekonomik düzey, anne-baba öğrenim düzeyine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda çalışma sonucunda sürekli öfke, kontrollü öfke, içte tutulan ve dışa vurulan öfke düzeyleri ile ebeveyn tutumları arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir.