Çocuklarda astıma yatkınlığı ve fenotipik özelliklerini etkileyen bazı genlerin ekspresyonları ve fonksiyonel etkilerinin araştırılması

Amaç: Astım patogenezinde en sık ilişkilendirilen genler ORMDL3 ve GSDMB genleridir. Bu çalışmada çocukluk çağı astımında soluk havasında nitrik oksit (FeNO), astım kontrol testi (AKT), astım kontrol düzeyi (AKD), astım kontrol ölçeği (AKÖ) ve astım şiddeti (AKŞ) ile ORMDL3 ve GSDMB gen ekspresyonu arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmaktadır. Gereç-Yöntem: Çalışmaya 59 astım tanısı alan ve 38 kontrol grubu çocuk alındı. Olguların yaşı, cinsiyeti, ailede atopik hastalık, ev içi sigara, rutubet, küf, hayvan, hamamböceği maruziyeti ve atopik hastalık durumu öğrenildi. Olguların eozinofil sayısı, solunum fonksiyon testi, reversibilite testi, egzersiz provokasyon testi (EPT) ve allerji deri testi sonuçları, ORMDL3 ve GSDMB gen ekspresyon düzeyleri normalize (ΔCq değerleri) edilerek belirlendi. Hastalara AKT ve AKÖ uygulanıp, AKD, AKŞ ve FENO düzeyi belirlendi. Sonuçlar: AKT skoru ile FeNO düzeyleri arasında (r=-0.538, p=0.0001), FeNO düzeyi ile FEV1 değişim yüzdeleri arasında (r=0.302, p=0.020) pozitif korelasyon izlendi. Astım hastalarında ORMDL3 ΔCq değerleri 1.83 kat fazla saptandı. Bronşial aşırı duyarlılığa sahip olgularda en az 14 kat fazla ORMDL3 ve GSDMB ΔCq değerleri gözlendi. Bu artış GSDMB geninde istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p=0.012) ve GSDMB ΔCq değerleri ile EPT'de maksimum FEV1 değişim yüzdesi arasında pozitif korelasyon (r=0.289, p=0.046) olduğu saptandı. FeNO düzeyi ≤25 ppb olan hastalara göre >25 ppb saptanan hastalar arasında sınırda istatistiksel fark saptandı (p=0.051). ORMDL3 ΔCq değerleri ile AKT skorları arasında negatif korelasyon saptandı (r=-0.418, p=0.003). AKT skoru ≤15 olan hastalara göre ≥25 hastalar arasında istatistiksel fark saptandı (p=0.015). Yorum: ORMDL3 ve GSDMB gen ekspresyon düzeyleri çocukluk çağı astımında farklı fenotiplerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Özellikle bronşial aşırı duyarlılık, FeNO düzeyleri ve AKT skorlarında belirgin ilişkiler saptadık. Bu sonuçlardan yola çıkarak daha çok sayıda denekle yapılan çalışmalarda gen ekspresyon seviyelerini etkileyen altta yatan genetik mekanizmalar ile incelenmesi gelecekte terapötik genetik müdahaleler için yol gösterici olacaktır. Anahtar kelimeler: Astım kontrol düzeyi, astım kontrol testi, astım klinik şiddeti, çocuk, nitrik oksit, ORMDL3 gen ekspresyonu, GSDMB gen ekspresyonu