Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemi hastalarında tedavi sırasında gelişen akut endokrin ve metabolik komplikasyonların retrospektif değerlendirilmesi

Akut lösemiler, çocukluk çağının en sık görülen malignitesi olup, akut lenfoblastik lösemi (ALL) en sık alt türüdür. Bu çalışmada yeni tanı almış ALL hastalarının tedavileri sırasında gelişen akut endokrin ve metabolik komplikasyonların sıklığı ve risk faktörlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı'nda Ocak 2007 - Aralık 2017 tarihlerinde, yaşı 12-213 ay arasındaki yeni ALL tanısı almış 293 hastanın gelişen endokrin ve metabolik komplikasyonları karşılaştırmalı olarak incelendi. Toplamda 250 hasta B ALL, 43 hasta T ALL tanısı ile izlenmiştir ve çalışmaya alınan hastaların %64'ü (n:188) erkek ve %36'sı kadındır. Hastaların %36,4'ü yüksek riskli olup %3,4 kadar hasta risk grubu belirlenemeden kaybedilmiştir. 2 yıl süren tedavi boyunca en az bir endokrin komplikasyon gelişen hastaların oranı %83 olarak saptadık. En sık görülen komplikasyon hiperparatiroididir. Bunu sırası ile hiperglisemi, hipertrigliseridemi, osteoporoz, tiroid patolojileri, obezite, hipokalsemi, D vitamini düşüklüğü, hipoglisemi, ve avasküler nekroz izlemektedir. Tanı anında 10 yaşından büyük olan hastalarda hiperglisemi, osteoporoz ve avasküler nekroz daha fazla gözlendi. Yine tanı anında pubertal olan hastalarda hiperglisemi, tiroid patolojisi ve avasküler nekroz prepubertal hastalara göre fazlaydı. Cinsiyetler arasında fark sadece D vitamininde saptandı ve kızlarda daha düşüktü. Hastanın yüksek riskli olması ve radyoterapi endikasyonunun bulunması endokrin komplikasyon gelişmesi açısından riskli bulunmuştur. Günümüzde kullanılan kemoterapötikler sağ kalımı uzatmış olsada komplikasyon sıklığında artışa sebep olmuştur. Risk faktörlerini önceden belirleyerek bu komplikasyonların azaltılabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Pediatrik ALL, endokrin komplikasyon, kemoterapi.