Çokkültürcülük ve medeniyetçi söylem arasında Adalet ve Kalkınma Partisi Dönemi kimlik politikaları

Bu çalışma Ak Parti dönemi kimlik politikaları bağlamında Ak Parti'nin medeniyetçi söylemini ve buna yönelik farklı kimlik gruplarının değerlendirme ve eleştirilerini ortaya koymaya ve bunları eleştirel bir analizle değerlendirmeye çalışmaktadır. Çalışmanın amacı Ak Parti kimlik politikalarının kendisinden önceki siyasi hareketlerden farkının ne olduğunu ortaya koymak ve bu farklılıklar karşısında konunun muhatabı olan farklı kimlik gruplarının konuya bakışını irdelemektir. Bu hedefler doğrultusunda modern dünyada medeniyet kavramının ve medeniyetçi söylemlerin tarihî ve sosyolojik olarak değerlendirilmesi, ayrıca küreselleşme sürecinde ortaya çıkan ulus-devlet ve çokkültürlülük tartışmalarının bu medeniyetçi söylemlerle nasıl ilişkilendirilebileceği ortaya konmaya çalışılmaktadır. Öte yandan modernleşen Türkiye'de medeniyet kavramının ve medeniyetçi söylemin gelişim çizgisi ve bunun 1990'lı yıllarla beraber İslamcılığın dönüşümü ekseninde nasıl yeniden ortaya çıktığı irdelenmektedir. Böyle bir arka plandan sonra Ak Parti döneminde Türkiye'de hem medeniyetçi söylemin nasıl yeniden üretildiği ve hem de bunun kimlik politikalarıyla nasıl ilişkilendirildiği ele alınmıştır. Bunu yaparken yöntem olarak nitel yöntem kullanılmıştır. Bu kapsamda dokümantasyon tekniği kullanılmış ve resmî belgeler, söylemler, parti ve hükümet programları ve diğer dokümanlar incelenmiştir. İkinci aşamada ise bu politikaların ve söylemlerin sahadaki yansımalarına bakılmıştır. Bunu yaparken de derinlemesine görüşme tekniği ve yine dokümantasyon tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda hem ilgili kimlik gruplarının temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirilmiş ve hem de ilgili grupların yayınları taranmıştır. Tezin bulgularına göre, altı farklı başlık altında grupladığımız (Kürtler, Aleviler, Gayrimüslimler, Romanlar, milliyetçiler ve ulusalcılar ) farklı kimlik gruplarının Ak Parti dönemi kimlik politikalarında ciddi bir dönüşüm yaşandığını düşündükleri görülmüştür. Bu ciddi dönüşümle beraber laik ulus-devletin dışlayıcı vatandaşlık ve kimlik yaklaşımının terk edilerek, temel hak ve özgürlükler alanında ve kimliklerin kültürel tanınması alanında ciddi adımlar attığı düşünülmektedir. Ancak bu gruplar arasında yalnız ulusalcı kesimlerin kimlik politikaları alanında atılan adımları toptan reddettiği ve ulusçu-seküler paradigmaya dönülmesi gerektiğini savunduğu ortaya çıkmıştır. Bunun dışında Aleviler arasında bazı grupların Ak parti politikalarını asimilasyonist buldukları sonucuna ulaşılmıştır. Ancak ulusalcılar hariç bütün grupların atılan adımların yetersiz olduğunu ve nihai sonuca ulaştıracak tamamlayıcı adımların da atılması gerektiğini düşündükleri bulgusuna ulaşılmıştır.