Yetişkin dil öğrencileriyle işbirlikçi stratejik okuma: Okumaya işbirlikçi ve yansıtmacı yaklaşım

Algısal bir dil becerisi olan okuma, ikinci dil veya yabancı dil öğrenme ve öğretme alanında büyük öneme sahiptir. Okumanın önemi dil öğrencisine hedef dille ilgili ilk elden bilgi ve girdi sağlamasından ileri gelmektedir. Okuma basit bir şekilde bir metinden anlam çıkarma süreci olarak tanımlanabilir. Anlama okumada çok kritik bir noktadır ve okuyucuların metinden anlam oluşturmaya çalıştığı birbirini etkileyen bir süreci ifade etmektedir. Okuduğunu anlamada başarı sağlamak bu süreçte yardımcı olacak farklı stratejilerin kullanımını gerektirmektedir ki bu da geleneksel öğretmen merkezli sınıflardan öğrenci merkezli sınıflara geçiş sürecini takiben ısrarla üzerinde durulmuş bir konudur. Bir çok araştırmacı (Almasi, 2003; Janzen & Stoller, 1998; Paris ve ark., 1984) okuduğunu anlama stratejileri öğretiminin hem öğrenen için hem de öğreten için yararları olduğunu ileri sürmektedir. Okuduğunu anlama stratejileri öğretimi, öğrenenlere metinle ilgili daha derinlemesine yorumlama, anlama ve okuduğunu anlama üzerine testlerde daha iyi performans gösterme yetisi sağlayabilmektedir.Okuma stratejilerinin ve dil eğitiminde gelişimin önemi göz önünde bulunduran bir çok araştırmacı (Almasi, 2003; Janzen & Stoller, 1998; Paris ve ark., 1984) okumaya yöntem, içerik, uygulama ve sonuçlar açısından farklılık gösteren çeşitli yaklaşımlar öne sürmüşlerdir. Bu yaklaşımlar içinde İşbirlikçi Stratejik Okuma öncelikli olarak resiprokal (karşılıklı) öğretme ve etkileşimsel strateji öğretimi üzerine yapılan çalışmalardan etkilenen Klingner ve Vaughn (1996) tarafından sunulmuş bir yaklaşımdır. İşbirlikçi Stratejik Okuma metni anlamada birbirini destekleyen görevdeşlerle işbirliği içinde dört okuma stratejisinin kullanımını içermektedir. Çeşitli çalışmalar İşbirlikçi Stratejik Okuma yaklaşımının metni anlamayı kolaylaştırdığını ve öğrenci başarısı, katılım, motivasyon gibi değişkenler açısından da kazanımlara yol açtığını göstermektedir (Fan, 2009; Klingner ve ark, 1998; Standish, 2005; Vaughn ve ark, 2011).Bu tartışmaların ışığında, mevcut çalışmadaki amacımız İşbirlikçi Stratejik Okuma uygulamasının yetişkin dil öğrenenlerinin okuduğunu anlama yetileri, okumayla ilgili sorunları ve yabancı dilde okumaya karşı tutumları üzerindeki etkisini anlamaktır. Bu çalışmada haftada üç saat okuma dersleri olan 40 üniversite hazırlık sınıfı öğrencisi yer almıştır. Katılımcı öğrenenler deney ve kontrol grubu olmak üzere sınıflandırılmıştır. Kontrol grubunda yer alan öğrenenler İşbirlikçi Stratejik Okuma yaklaşımıyla ilgili hiçbir uygulama almaz iken ve derslerini geleneksel öğretmen öncülüğünde okuma yaklaşımlarıyla sürdürürken, deney grubundaki öğrenenler ile okuma derslerinde İşbirlikçi Stratejik Okuma yaklaşımı uygulanmıştır.İşbirlikçi Stratejik Okumanın etkilerini araştırmak amacıyla, beş farklı veri toplama aracından faydalanılmıştır. Okuduğunu anlama ön testi ve ön tutum anketi mevcut çalışmaya zemin hazırlamak ve son test ve anketlerle karşılaştırma yapabilmek için her iki grupta da uygulanmıştır. Deney grubunda bulunan öğrenenlerden yabancı dilde okuma yaparken yaşadıkları problem veya zorlukları dile getirdikleri kağıtlar toplanmıştır. İşbirlikçi Stratejik Okuma uygulaması boyunca, deney grubundaki öğrenenler süreci ve öğrenenlerin problemlerinde meydana gelen değişimleri anlamaya katkıda bulunacak CSR ve yansıtmacı öğrenme günlükleri tutmuşlardır. Uygulamanın sonunda, okuduğunu anlama son testi ve son tutum anketi ön test sonuçları ile karşılaştırılarak İşbirlikçi Stratejik Okuma yaklaşımıyla meydana gelen değişimleri gözlemlemek için her iki grupta da uygulanmıştır. Uygulama esnasında, araştırmacı bulguları desteklemek amacıyla deney grubunda notlar tutmuştur. Sonuçlar İşbirlikçi Stratejik Okuma yaklaşımının öğrenenlerin okuduğunu anlama yetisini etkilediğini fakat öğrenenlerin yabancı dilde okumaya karşı tutumlarında bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir. Ayrıca, İşbirlikçi Stratejik Okuma uygulamasının öğrenenlerin yabancı dilde okumayla ilgili sorunları üzerinde de etkiye sahip olduğu görülmüştür.