Çölyak hastalığı olan ve olmayan adölesanların besin tüketimleri ve beslenme davranışları: Tanımlayıcı karşılaştırmalı bir çalışma

Amaç: Bu çalışmada çölyak hastalığı olan ve olmayan adölesanların besin tüketimlerinin ve beslenme davranışlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı karşılaştırmalı tipte olan bu araştırmanın örneklemini, 10-18 yaş grubundaki çölyak hastalığı olan 40 adölesan ile çölyak hastalığı olmayan 40 adölesan oluşturmuştur. Veriler, "Birey Tanılama Formu", "24 Saatlik Besin Tüketim Formu" ve "Besin Tüketim Sıklığı Formu" ile toplanmıştır. Araştırmada besin öğelerinin miktarı Beslenme Bilgi Sistemi Paket Programı ile hesaplanmış, Statistical Package for Social Science 23 programına aktarılarak değerlendirilmiş ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırma için etik onam, kurum izni ve bireylerden bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Bulgular: Çölyak hastalığı olan ve olmayan adölesanların %55'i erkek ve 10-13 yaş grubunda olup, büyük çoğunluğunun normal kiloda olduğu belirlenmiştir. Çölyak hastalığı olan adölesanların çölyak hastalığı olmayan adölesanlara göre günlük enerji, protein, yağ, sodyum, magnezyum, demir, çinko ile A, B1, B2 ve B6 vitamin tüketimlerinin daha az; karbonhidrat, potasyum, kalsiyum, fosfor ile E ve C vitamin tüketimlerinin daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çölyak hastalığı olan adölesanların çölyak hastalığı olmayan adölesanlara göre süt ve ürünleri, yumurta, meyve, tahıl ve ekmek tüketim sıklıklarının daha az; sebze, kırmızı et, beyaz et, kurubaklagil, sıvı yağ ve katı yağ tüketim sıklıklarının daha fazla olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmada çölyak hastalığı olan adölesanların beslenme alışkanlıkları daha olumlu olmasına karşın, fiziksel aktivite düzeyleri ve bazı besin gruplarını tüketim oranları çölyak olmayan adölesanlara göre daha düşük bulunmuştur. Adölesanlara hizmet veren halk sağlığı hemşirelerinin çölyak hastalığı olan adölesanların büyüme ve gelişmelerinin izlenmesi, besin içeriği yüksek doğal glutensiz ürünler konusunda bilgilendirmeleri ve sağlıklı besinlere ulaşmaları konusunda desteklenmeleri önerilebilir. Anahtar Kelimeler: çölyak hastalığı, gluten, adölesan, besin, hemşire