Bilim kurgu eserlerinin yazınsal ve görsel-işitsel çevirilerinde karşılaşılan zorluklar üzerine karşılaştırmalı bir çalışma: Ernest Cline'in Ready Player One adlı eseri

Bilim kurgu, günümüzde hem yazın alanında hem de görsel işitsel alanda, geçmiş yıllara nazaran daha popüler bir tür haline gelmiştir. Ancak literatürde bilim kurgu eserleri üzerine yapılan çalışma sayısı oldukça fazla iken, bilimkurgu eserlerinin çevirisi, özellikle de Türkçeye çevirisi, üzerine çok az çalışma bulunmaktadır. Bu noktadan hareketle, bu çalışma Ready Player One adlı romanın Taylan Taftaf tarafından yapılan yazın çevirisi, aynı isimli filmin Aycan Soner tarafından yapılan profesyonel altyazı çevirisi ile Hasangdr & X@nder rumuzlu çevirmenler tarafından yapılan fan altyazı çevirilerine odaklanmaktadır. Çalışmanın öncelikli amacı, bilim kurgu terimlerinin çevirisinde çevirmenlerin karşılaştığı zorlukları saptamak ve bilim kurgu terimlerinin Türkçeye aktarımında yararlanılan çeviri stratejilerini analiz ederek çevirmenlerin genel eğilimlerini belirlemektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise çevirmenlerin strateji seçimlerindeki farklılıkları ya da varsa sistematik benzerlikleri ortaya koyarak, aldıkları kararlarının arkasında yatan olası nedenleri saptamaktır. Bu amaçla, toplam 30 bilim kurgu teriminin çevirisi, Cintas ve Remael' in (2007) altyazı çeviri stratejilerinin ışığında incelenmiş ve çevirmenlerin aldıkları kararların değerlendirilmesinde ise Pedersen'in (2011) ileri sürdüğü yönelim normları kuramsal çerçeveyi oluşturmuştur. Yapılan detaylı çözümleme sonrasında, yazın çevirmeni, profesyonel altyazı çevirmeni ve fan altyazı çevirmeninin bilim kurgu terimlerinin çevirisinde kaynak metin odaklı yaklaşım sergiledikleri sonucuna varılmıştır. Ayrıca, çalışmanın sonunda görsel-işitsel çeviri metinleriyle uğraşan fan alt yazı çevirmenlerinin, profesyonel altyazı çevirmeni ile yazın çevirmenin tabi oldukları bazı profesyonel normlara tabi olmadıkları ve bu yüzden de daha erek odaklı çeviriler ortaya koyabileceği saptanmıştır. Son olarak, beklenenin aksine, görsel-işitsel metinlerin benzer kısıtlamalarla karşı karşıya kalmalarına rağmen iki altyazı çevirmeni arasında daha az benzerlik görülmüş, buna karşın profesyonel altyazı çevirmeni ile yazın çevirmeninin uyguladıkları çeviri stratejilerinin daha fazla paralellik gösterdiği saptanmıştır. Anahtar Sözcükler: bilim kurgu, görsel-işitsel çeviri, yazın çevirisi, fan altyazı, profesyonel altyazı, Ready Player One, altyazı çevirisi.