Alt yüklenici kalite performansının ana yüklenici tarafından izlenme sistemi

İnşaat sektörü, ekonomilerde önemli bir rol oynayan bir sektördür. Bununla birlikte, bu sektördeki kalite problemleri uzun yıllar boyunca sorun olmuştur. Böylece müşteri memnuniyeti ve kalite kontrolü, projenin temel başarı hedeflerinden biri olarak proje kalitesinin sağlanmasında önem kazanmaktadır. Müşteri memnuniyetinin önemi nedeniyle, sektördeki uygulayıcılar inşaat projelerinin kalite kontrolü ve güvencesini izlemek için en iyi yöntemi bulmaya çalışmaktadırlar. Buna ek olarak, istatistikler ana yüklenicilerin geçmişe kıyasla daha fazla işi alt yüklenicilere verdiğini (taşere ettiğini) göstermektedir. Böyle bir durumda, yüklenicinin performansı, alt yüklenicilerin performansına bağlı olmaktadır. Yükleniciler ve alt yükleniciler arasındaki tipik anlaşmazlıklarından biri de, alt yüklenicilerin iş kapsamlarında titizlikle ilerlememelerinin göstergesi olan düşük kalitedir. Bu nedenle, yüklenicilere bütçesinde ve zamanında daha kaliteli hizmet ve ürünler sağlayacak kalite odaklı alt yüklenicileri seçmede yardımcı olmak için kalite performansının izlenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmada, büyük ölçekli bir havalimanı projesinde yüklenicinin alt yüklenici kalite performansını izleme sürecine yönelik vaka çalışması, inşaat yönetimi akademisyenleri ve profesyonellerinin dikkatine sunulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, konu olan uluslararası projedeki alt yüklenicilerin kalite performansını değerlendirmek, yüklenicinın izleme sisteminin etkin olmamasının temel nedenlerini araştırmak, ve süreçleri tanımlamak, ölçmek, analiz etmek, iyileştirmek ve kontrol etmek için istatistiksel araçların kullanıldığı sistematik bir veriye dayalı yaklaşım olan Altı Sigma metodolojisini kullanarak yükleniciler için etkin bir alt yüklenici kalite izleme sistemi geliştirmektir. Bu bağlamda, ikinci bölümde, tez araştırmasıyla ilgili anahtar kavramlar; tasarım yapım proje teslim sistemi, işi alt yükleniciye verme, kalite ve kalite izleme sistemleri, ve Altı Sigma metodolojisi için literatür taraması sunulmaktadır. Vaka çalışmasında kullanılan tasarım yapım proje teslim sistemi, işbu teslim sisteminin ana özellikleri, faydaları ve sınırlamaları da dahil olmak üzere bu bölümde anlatılmaktadır. Tasarım yapım teslim sisteminde ana yüklenicinin proje kalitesinden sorumlu olan tek birim olması sebebiyle, projenin başından sonuna kadar alt yüklenicilerin kalitesinden de sorumlu olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, işi alt yükleniciye yaptırmanın esasları, avantajları, riskleri, ve ana sözleşme ile alt yüklenici sözleşmesi arasındaki ilişki de açıklanmaktadır. Ana yüklenici ve alt yüklenicinin işveren gerekliliklerine uygun olarak birlikte çalıştığı göz önüne alındığında, ana sözleşme ve alt yüklenici sözleşmeleri arasındaki yakın ilişki daha ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Sonraki kısımda, kalite kavramı ve inşaat sektöründe kalite izleme sistemlerinin kullanımı hakkında bilgi verilmektedir. Bu bağlamda, ''düşük kalite maliyeti'' ile birlikte ''kalite'' kavramı ve inşaat sektöründeki mevcut kalite izleme durumunu değerlendirmek için var olan kalite izleme sistemleri gözden geçirilmektedir. Genel olarak, literatürde ana yüklenicinin hem süreç hem ürün kalitesi dahil olmak üzere alt yüklenicinin kalite performansını izlenmesine odaklı bir çalışma bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu araştırmanın amacı, uluslararası büyük ölçekli bir projede alt yüklenicilerin süreç kalitesi ve ürün kalitesi konusunda yüklenicinin izleme sistemi incelenerek bu boşluğu doldurmaktır. Vaka çalışmasındaki alt yükleniciler için mevcut kalite izleme sistemini incelemek ve geliştirmek amacıyla Altı Sigma metodolojisi uygulanmaktadır. Bu nedenle, Altı Sigma kavramı, metodolojinin prensipleri, araçları ve teknikleri de açıklanmaktadır. Üçüncü bölüm, vaka çalışmasında ele alınan projenin özellikleri ve organizasyonu ile birlikte ana yüklenicinin vizyonu ve misyonunu tanıtmaktadır. Bu havaalanı projesi, aşağıdaki nedenlerden dolayı vaka çalışması olarak seçilmiştir:  Tasarım yapım projesi olarak, alt yüklenicilerin kalite performansının izlenmesi ana yüklenici tarafından, işverene karşı sorumlu tek birim olması sebebiyle, dikkatli bir şekilde yapılması gerekmektedir.  Proje, toplam 1,8 milyar dolarlık ana sözleşme bedeli ile nispeten büyük ölçekli uluslararası bir projedir. İşin büyük bir kısmı alt yükleniciye verilmiştir, böylece ana yüklenici tarafından sistematik bir yaklaşım gerektiren, izlenecek ve değerlendirilecek çok sayıda alt yüklenici bulunmaktadır.  Proje, işveren gereksinimlerine bağlı olarak yüksek kalite standardında inşa edilecektir.  Projede ana yüklenici tarafından mevcut bir izleme sistemi bulunmasına rağmen, tezin veri toplanma aşamasında bir kısmı araştırmacının da katılımıyla geliştirilen bazı iyileştirme alanları bulunmaktadır.  Proje kalite dokümantasyonunun incelenmesi, gözlem ve müzakere yoluyla hem nitel hem de nicel veriler içeren çok sayıda kaynak ile birlikte veri toplamaya olanak sağlamaktadır. Projenin ve yüklenicinin tanıtılmasının ardından, projedeki kalite yönetim sistemi dökümantasyon yapısı aşağıdaki gibi hiyerarşik bir ilişki içerisinde açıklanmaktadır: • Sözleşme kalite şartları, • ISO 9001: 2008 şartları, • Proje yürütme Planı; kalite şartları, • Proje kalite planı, • Kaliteye ilişkin proje prosedürleri, • Standartlar, kontrol ve test planları, yapım yöntemleri vb. Yukarıda listelenen dökümanlar, ana yüklenici ile işveren arasında imzalanan tasarım yapım sözleşmesinin bir parçasıdır. Projedeki alt yüklenicilere bu gereklilikler ve yükümlülükler sözleşmesel olarak aktarıldığı için, projenin kalite yönetim yapısını anlamak amacıyla bu dökümanlar üzerinde çalışılmaktadır. Ana sözleşme şartlarına ek olarak, alt yüklenicilerin yükümlülükleri ve teslim etmesi gereken kalite dökümanları için alt yüklenici sözleşmesindeki kalite gereksinimleri de araştırılmaktadır. Kalite yönetim sistemi dokümantasyonu ve alt yüklenicilerin kalite açısından yükümlülükleri incelendikten sonra alt yüklenicilerin mevcut kalite performansını izleme süreci; süreç ve ürün izleme olmak üzere iki ana bölümde sunulmaktadır. Dördüncü bölüm, vaka çalışmasında mevcut izleme sisteminin kısıtlamalarını kapsamakta olup, süreç iyileştirme yoluyla ana yüklenicinin kalite izleme sistemindeki verimliliğini nasıl arttırabileceğini inceleyerek gelişmenin sağlanabileceğini göstermektedir. Geliştirilmiş model, alt yüklenicileri tanımlanmış temel performans göstergelerine göre değerlendirilmesi ve puanlanması ve önerilen ''Alt Yüklenici Kalite Ligi''ne göre aylık bazda düşük performans gösteren alt yüklenicilerin saptanması için kullanılabilmektedir. Ayrıca, süreçte iyileştirme eylemlerinin uygulandığından emin olmak için sorumlularıyla birlikte bu eylemlerin listesini gösteren bir uygulama ve kontrol planı oluşturulmaktadır. Bu araştırmada alt yüklenicilerin kalite performansının izlenmesi ve ölçülmesi yöntemi, gerçek zamanlı geri bildirim sunmaktadır. Ayrıca, ana yüklenicinin alt yüklenicilerin projenin kalite gerekliliklerine uygun olarak tam performans gösterip göstermediğini tespit etmesine ve ana yüklenicinin gelecekteki projeleri için kalite odaklı alt yüklenicileri seçmesine olanak sağlamaktadır. Son olarak, son bölümde bu araştırmanın sonuçlarından elde edilebilecek bulgular, öneriler ve bu çalışmanın kaynak olarak kullanılabileceği gelecek çalışmalar sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Alt yüklenici, İzleme, Kalite Performansı, Altı Sigma, Süreç İyileştirme.